Κάθε 25η Ιουλίου, η Αμοργός μαγειρεύει χιλιάδες μερίδες πατατάτο για το πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής. Η ιστορία, το έθιμο και η αυθεντική συνταγή.
Παραμονή της Αγίας Παρασκευής, οι κάτοικοι στην Κάτω Μεριά της Αμοργού κινούνται σε ρυθμούς γιορτινούς. Χιλιάδες πατάτες καθαρίζονται στο χέρι, τα μεγάλα καζάνια στήνονται στις αυλές και οι φωτιές ανάβουν από νωρίς. Όλα γίνονται για το πατατάτο, το πιο χαρακτηριστικό έδεσμα του νησιού, που θα προσφερθεί δωρεάν σε χιλιάδες προσκυνητές και επισκέπτες στο πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής.
Το φαγητό που έγινε η γαστρονομική ταυτότητα της Αμοργού
Η Αμοργός ήταν ανέκαθεν τόπος με έντονη κτηνοτροφική παράδοση. Το κατσίκι αποτελούσε βασική πηγή τροφής, ενώ οι πατάτες, όταν καθιερώθηκαν στην ελληνική ύπαιθρο τον 19ο αιώνα, έδεσαν ιδανικά με το κρέας, δημιουργώντας ένα φαγητό χορταστικό, οικονομικό και κατάλληλο για να μοιράζεται σε μεγάλες παρέες. Με τον καιρό, το πατατάτο έπαψε να είναι μόνο οικογενειακό κυριακάτικο φαγητό και έγινε το κατεξοχήν πιάτο των γιορτών και των πανηγυριών. Σήμερα, αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της γαστρονομικής ταυτότητας της Αμοργού.
Δείτε επίσης
5 φαγητά των πανηγυριών που ενώνουν τραπέζια, χωριά και παρέες
Το πανηγύρι όπου μαγειρεύονται χιλιάδες μερίδες
Αμέσως μετά τη γιορτή της Αγίας Μαρίνας ξεκινούν οι προετοιμασίες. Οι κάτοικοι ζυμώνουν και ψήνουν ψωμιά στους ξυλόφουρνους, καθαρίζουν χιλιάδες πατάτες, κόβουν μεγάλες ποσότητες κρεμμυδιών και οργανώνουν το μαγείρεμα σε γιγάντια καζάνια. Όταν ολοκληρωθεί η θρησκευτική γιορτή, το φαγητό μοιράζεται δωρεάν στους προσκυνητές και στους επισκέπτες, όπως προστάζει η παράδοση της φιλοξενίας.
Η αυθεντική αμοργιανή συνταγή
Το μυστικό της γεύσης δεν οφείλεται στην πολυπλοκότητα της συνταγής αλλά στην υπομονή. Το κατσίκι σιγομαγειρεύεται για ώρες μαζί με τις πατάτες, ώστε όλες οι γεύσεις να ενωθούν μέσα στην ίδια κατσαρόλα. Οι πατάτες κόβονται σε μεγάλα κομμάτια για να μη διαλυθούν και να απορροφήσουν τη σάλτσα χωρίς να χάσουν το σχήμα τους.
Κάθε οικογένεια έχει τις δικές της μικρές παραλλαγές. Άλλοι προσθέτουν καρότα ή λευκό κρασί και άλλοι προσθέτουν 2-3 καρφάκια γαρίφαλο, μαζί με την κανέλα και το μπαχάρι.
Υλικά
Χρόνος: 2,40
- 1½ κιλό κατσικάκι τεμαχισμένο
- 1½ κιλό πατάτες καθαρισμένες, σε χοντρούς κύβους
- 2 κρεμμύδια μέτρια, ψιλοκομμένα
- 3 σκελίδες σκόρδο ψιλοκομμένo
- 2 κουτ. σούπας πελτέ ντομάτας διαλυμένο σε 1 φλιτζάνι νερό
- 1 φλιτζάνι ντομάτες αποφλοιωμένες, ψιλοκομμένες
- ½ φλιτζάνι ε.π.ελαιόλαδο
- ½ φλιτζάνι κρασί κόκκινο
- 1 ξυλάκι κανέλας
- 4-5 κόκκους μπαχάρι
- 1-2 φύλλα δάφνης (προαιρετικά)
- αλάτι, πιπέρι
Εκτέλεση
Βήμα 1: Σοτάρετε τα κρεμμύδια στο ε.π.ελαιόλαδο μέχρι να μαλακώσουν και προσθέτετε το κατσικάκι. Συνεχίζετε το σοτάρισμα μέχρι να πάρει χρώμα το κρέας. Τότε προσθέτετε το σκόρδο, την κανέλα, το μπαχάρι, τη δάφνη, αλάτι και πιπέρι. Τα γυρίζετε δυο τρεις φορές στην κατσαρόλα και τα σβήνετε με το κρασί.
Βήμα 2: Προσθέτετε την ντομάτα και, όταν πάρει βράση, ρίχνετε τις πατάτες και τον ντοματοπελτέ. Ανακατεύετε καλά για να πάει η σάλτσα παντού.
Βήμα 3: Ρίχνετε αρκετό νερό ώστε να καλυφθεί το φαγητό, το σκεπάζετε και σιγοβράζετε για 2 ώρες περίπου, μέχρι να μαλακώσει το κρέας και να μείνει με τη σάλτσα του.
Βήμα 4: Για να μη διαλυθούν οι πατάτες, αποφύγετε να τις ανακατεύετε και προτιμήστε να ανακινείτε κατά διαστήματα την κατσαρόλα κυκλικά.
Πώς σερβίρεται
Το πατατάτο σερβίρεται ζεστό, ιδανικά με φρεσκοψημένο ψωμί, όπως συνηθίζουν ακόμη σήμερα στα πανηγύρια της Αμοργού.
Υπάρχει μόνο στην Αμοργό;
Παρόμοια μαγειρευτά με κατσίκι και πατάτες συναντά κανείς και σε άλλα νησιά των Κυκλάδων. «Πατατάτο» συναντάμε στη Νάξο, στην Κίμωλο και σε άλλα μικρότερα κυκλαδονήσια, με μικρές διαφοροποιήσεις στα μπαχαρικά, στο κρασί και στον τρόπο μαγειρέματος.
Ωστόσο, όταν γίνεται λόγος για «πατατάτο», σχεδόν όλοι σκέφτονται την Αμοργό. Κανένα άλλο νησί δεν έχει ταυτίσει τόσο έντονα το συγκεκριμένο φαγητό με την τοπική του παράδοση, ούτε το έχει συνδέσει τόσο στενά με ένα μεγάλο ετήσιο πανηγύρι.
Δείτε επίσης
Ψευτοπετεινός με φλωμάρια Λήμνου: Από πιάτο ανάγκης, σύμβολο γαστρονομικής παράδοσης
Αυγά μπάνιο Μαρία: Η παραδοσιακή κερκυραϊκή συνταγή, πριν μάθουμε τα αυγά ποσέ
Τριψάνα: Το ξεχασμένο ελληνικό comfort food με δύο υλικά που μεγάλωσε ολόκληρες γενιές
