Πίτα, τορτίγια, lavash, paratha, ρυζόχαρτο, κρέπα, ακόμη και φύλλα μαρουλιού. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Τουρισμού βλέπουμε πώς φτιάχνονται 12 χαρακτηριστικά τυλιχτά από διαφορετικές κουζίνες.
Το τυλιχτό είναι από τα φαγητά που συναντάμε σχεδόν παντού, χωρίς βέβαια να έχει παντού την ίδια μορφή. Στην Ελλάδα έχουμε την σουβλακόπιτα, στο Μεξικό την τορτίγια, στην Αρμενία το λεπτό lavash, στην Ινδία την paratha και στο Βιετνάμ το ρυζόχαρτο.
Διαφορετικές είναι και οι γεμίσεις. Κρέας ψημένο στη σούβλα, κεμπάπ, αυγά, τυριά, noodles, λαχανικά, πίκλες, μυρωδικά και σάλτσες μπαίνουν στο εσωτερικό, ανάλογα με την τοπική κουζίνα. Σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα δεν υπάρχει καθόλου ζύμη: στην Κορέα, για παράδειγμα, το ssam τυλίγεται σε φύλλα μαρουλιού ή perilla.
Δείτε επίσης
Σάντουιτς, τα παγκόσμια: 7 συνταγές από την Ιαπωνία έως την Κούβα
Τι τυλίγουν σε διαφορετικές χώρες του κόσμου
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Τουρισμού, που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 27 Σεπτεμβρίου, συγκεντρώνουμε 12 χαρακτηριστικά τυλιχτά και βλέπουμε με τι φτιάχνεται το περίβλημά τους και τι βάζουν συνήθως μέσα.
Ελλάδα – Πίτα με γύρο
Η ελληνική πίτα για το σουβλάκι ζεσταίνεται και τυλίγεται γύρω από γύρο, συνήθως χοιρινό ή κοτόπουλο. Ο γύρος ψήνεται σε κάθετη περιστρεφόμενη σούβλα και κόβεται σε λεπτές φέτες από την εξωτερική πλευρά, καθώς ψήνεται. Ντομάτα, κρεμμύδι και τζατζίκι είναι από τα χαρακτηριστικότερα συνοδευτικά, ενώ συχνά προστίθενται τηγανητές πατάτες και κόκκινο γλυκό πιπέρι. Από περιοχή σε περιοχή, αλλά και από κατάστημα σε κατάστημα, υπάρχουν αρκετές διαφοροποιήσεις τόσο στο κρέας όσο και στις σάλτσες και τα υπόλοιπα υλικά.
Δείτε εδώ πώς να φτιάξετε το σπίτι πίτα για σουβλάκι.
Τουρκία – Döner dürüm
Στο dürüm η γέμιση τυλίγεται σε λεπτό επίπεδο ψωμί, συνήθως lavaş ή yufka. Μία από τις γνωστότερες εκδοχές είναι το döner dürüm, με λεπτές φέτες κρέατος που ψήνονται σε κάθετη σούβλα. Μαζί μπορούν να μπουν ντομάτα, κρεμμύδι, μαϊντανός και άλλα λαχανικά ή συνοδευτικά. Η λέξη dürüm προέρχεται από το τουρκικό ρήμα που σημαίνει «τυλίγω».
Διαβάστε εδώ περισσότερες πληροφορίες για τα φύλλα γιουφκά.
Λίβανος – Shawarma
Και στο shawarma το κρέας ψήνεται σε κάθετη περιστρεφόμενη σούβλα. Μπορεί να είναι κοτόπουλο, αρνί ή μοσχάρι και κόβεται σε λεπτές φέτες. Για το τυλιχτό χρησιμοποιείται λεπτό αραβικό ψωμί ή άλλη τοπική επίπεδη πίτα. Οι γεμίσεις αλλάζουν ανάλογα με το κρέας και την περιοχή. Στο shawarma κοτόπουλου συναντάμε συχνά πίκλες και σάλτσα σκόρδου, ενώ στο μοσχαρίσιο ή αρνίσιο μπορούν να προστεθούν κρεμμύδι, ντομάτα, μαϊντανός και σάλτσα με ταχίνι. Αν θέλετε να γνωρίσετε τη γεύση τους δείτε εδώ τη συνταγή για σουβλάκι µανιταριών shawarma με σκορδάτη σάλτσα.
Ιταλία – Piadina Romagnola
Η piadina είναι ένα λεπτό, στρογγυλό ψωμί με καταγωγή από τη Ρομάνια, στη βορειοανατολική Ιταλία. Φτιάχνεται με αλεύρι, νερό, αλάτι και παραδοσιακά λαρδί, και ψήνεται σε καυτή πλάκα. Σήμερα, γεμίζεται και διπλώνεται στη μέση, με ένα από τους χαρακτηριστικότερους συνδυασμούς να περιλαμβάνει prosciutto crudo, μαλακό τυρί squacquerone και ρόκα. Υπάρχουν βέβαια πολλές ακόμη γεμίσεις, με αλλαντικά, τυριά και λαχανικά. Η Piadina Romagnola είναι προϊόν ΠΓΕ από το 2014. Δείτε εδώ πώς φτιάχνουμε το παραδοσιακό ιταλικό ψωμί.
Ινδία – Kathi roll
Το kathi roll συνδέεται με την Καλκούτα και ξεκίνησε ως ένας πρακτικός τρόπος να τρώγεται το kebab στο χέρι. Η βάση είναι μια paratha, μέσα στην οποία τυλίγονται κομμάτια κρέατος ψημένα σε σούβλα. Σήμερα οι εκδοχές είναι πολλές και μπορεί να περιλαμβάνουν κοτόπουλο ή αρνί, αυγό, κρεμμύδι, πράσινο chutney, τσίλι και λεμόνι. Η ονομασία «kathi» συνδέεται με τα ξυλάκια που χρησιμοποιήθηκαν για το ψήσιμο των kebab.
Κίνα – Jianbing
Το jianbing είναι ιδιαίτερα δημοφιλές ως πρωινό φαγητό δρόμου. Μια πολύ λεπτή κρέπα ψήνεται σε μεγάλη καυτή πλάκα και επάνω της απλώνεται αυγό. Προστίθενται συνήθως φρέσκο κρεμμυδάκι, κόλιανδρος, σουσάμι και σάλτσες. Στο εσωτερικό μπαίνει συχνά ένα λεπτό τραγανό τηγανητό φύλλο ή youtiao, το μακρόστενο τηγανητό ζυμάρι της κινεζικής κουζίνας. Στη συνέχεια η κρέπα διπλώνεται ώστε να κρατά όλα τα υλικά στο εσωτερικό της.
Βιετνάμ – Gỏi cuốn
Τα gỏi cuốn είναι τα φρέσκα βιετναμέζικα ρολά και, σε αντίθεση με τα τηγανητά spring rolls, τρώγονται χωρίς τηγάνισμα. Το περίβλημα είναι λεπτό ρυζόχαρτο που μαλακώνει πριν από το τύλιγμα. Μέσα μπαίνουν συνήθως λεπτά noodles ρυζιού, γαρίδες, χοιρινό, μαρούλι και πολλά φρέσκα μυρωδικά. Κόβονται ή σερβίρονται ολόκληρα και συνοδεύονται από σάλτσα στην οποία βουτάμε κάθε μπουκιά.
Σιγκαπούρη – Popiah
Το popiah είναι ιδιαίτερα διαδεδομένο στη Σιγκαπούρη. Το πολύ λεπτό και ελαστικό φύλλο του παρασκευάζεται κυρίως από αλεύρι σίτου. Η χαρακτηριστική γέμιση μπορεί να περιέχει jicama, φύτρα φασολιών, αυγό, αγγούρι, καρότο, μαρούλι και τριμμένο καβουρδισμένο φιστίκι. Προστίθενται επίσης χοιρινό ή κινέζικο λουκάνικο, ενώ στην Peranakan εκδοχή μπορεί να βρούμε γαρίδα ή καβούρι. Πριν μπει η γέμιση, το φύλλο αλείφεται με γλυκιά σάλτσα, τσίλι και πάστα σκόρδου.
Νότια Κορέα – Ssam
Στο ssam δεν υπάρχει πίτα ούτε ζύμη. Το περίβλημα είναι ένα φρέσκο φύλλο, συνήθως μαρούλι ή perilla, μέσα στο οποίο τοποθετείται ψητό κρέας. Προστίθεται ssamjang, μια παχύρρευστη σάλτσα με βάση τη ζυμωμένη πάστα σόγιας και την πάστα κόκκινης πιπεριάς, ενώ μπορούν να μπουν ρύζι, σκόρδο και άλλα συνοδευτικά. Το φύλλο διπλώνεται και η μπουκιά τρώγεται ολόκληρη. Το τύλιγμα τροφής σε φυλλώδη λαχανικά αποτελεί χαρακτηριστικό στοιχείο της κορεατικής διατροφικής παράδοσης.
Μεξικό – Burrito
Στο burrito χρησιμοποιείται μεγάλη τορτίγια από αλεύρι σίτου, η οποία τυλίγεται γύρω από τη γέμιση και κλείνει στις άκρες. Οι απλούστερες μεξικανικές εκδοχές μπορούν να έχουν κρέας, φασόλια, τυρί ή αυγά. Οι πολύ μεγαλύτερες εκδοχές με ρύζι, πολλά λαχανικά, τυριά, guacamole και διαφορετικές σάλτσες έχουν συνδεθεί περισσότερο με τη μεξικανοαμερικανική κουζίνα. Η τορτίγια σίτου είναι ιδιαίτερα συνδεδεμένη με το βόρειο Μεξικό, σε αντίθεση με τις τορτίγιες καλαμποκιού που κυριαρχούν σε μεγάλο μέρος της χώρας.
Γαλλία – Galette-saucisse
Στη Βρετάνη οι αλμυρές galettes παρασκευάζονται παραδοσιακά με αλεύρι φαγόπυρου. Μια από τις πιο απλές εκδοχές τους είναι η galette-saucisse: ένα ψημένο χοιρινό λουκάνικο τυλίγεται μέσα στη λεπτή galette και τρώγεται στο χέρι. Πρόκειται για χαρακτηριστικό φαγητό της περιοχής της Ρεν και συναντάται σε αγορές, γιορτές και αθλητικές διοργανώσεις. Σε αντίθεση με την galette complète, που σερβίρεται συνήθως στο πιάτο με αυγό, ζαμπόν και τυρί, η galette-saucisse βρίσκεται πολύ πιο κοντά στη λογική του street food.
Φιλιππίνες – Lumpia
Το lumpia είναι η φιλιππινέζικη εκδοχή των spring rolld και συναντάτε σε πολλές παραλλαγές. Τυλίγεται σε πολύ λεπτό φύλλο από αλεύρι και νερό, ενώ μία από τις πιο γνωστές εκδοχές είναι το lumpiang Shanghai. Η γέμισή του βασίζεται συνήθως σε κιμά χοιρινού, μαζί με ψιλοκομμένα λαχανικά, όπως καρότο και κρεμμύδι. Τυλίγεται σε μικρά λεπτά ρολά και τηγανίζεται μέχρι να γίνει τραγανό. Υπάρχουν όμως και φρέσκα lumpia, όπως το lumpiang sariwa, με μαλακό περίβλημα και γέμιση κυρίως από λαχανικά.
Τι κοινό έχουν τα τυλιχτά του κόσμου;
Το ψωμί και η γέμιση αλλάζουν, η βασική ιδέα όμως παραμένει σχεδόν ίδια: υλικά που διαφορετικά θα βρίσκονταν σε ένα πιάτο συγκεντρώνονται σε μια πίτα, ένα λεπτό ψωμί, μια κρέπα, ρυζόχαρτο ή ακόμη και ένα φύλλο λαχανικού.
Αυτό εξηγεί και γιατί πολλά από αυτά τα φαγητά συνδέθηκαν με το street food. Τρώγονται εύκολα στο χέρι, μπορούν να ετοιμαστούν γρήγορα και προσαρμόζονται στα υλικά κάθε τόπου. Από τον γύρο και το shawarma μέχρι το kathi roll και το jianbing, η τεχνική μπορεί να μοιάζει, αλλά το αποτέλεσμα είναι κάθε φορά διαφορετικό.
Δείτε επίσης
Από που ξεκινάμε με τη γαλλική κουζίνα; 23 συνταγές που πρέπει να γνωρίζουμε
Η πολύχρωμη μεξικάνικη κουζίνα σε 17 street food γεύσεις που αγαπάμε
Ιταλική κουζίνα – 10 εμβληματικές συνταγές που αγαπάμε να τρώμε ξανά και ξανά
