Συνήθως πίσω από μια ξεχωριστή γλυκιά δημιουργία υπάρχει μια εξίσου αξιομνημόνευτη ιστορία και τις περισσότερες φορές ένας ζαχαροπλάστης έχει να θυμηθεί πολλά γύρω απ’ αυτή. Μόνο που στην περίπτωση της οικογένειας Κυριακoπούλου και στο ζαχαροπλαστείο «Τα Γλυκά της Φαλταΐνας», οι γλυκές ιστορίες, πασπαλισμένες με πέπλα άχνης ζάχαρης, αρωματισμένες με μέλι σκυριανό και εμπνευσμένες από τα καλούδια της σκυριανής γης, δεν περιορίζονται σε ένα μόνο αφήγημα.
Είναι καταρχήν, αυτές που θα ακούσεις πιάνοντας κουβέντα και ζητώντας πληροφορίες από τους ντόπιους, φτάνοντας στο γραφικό νησί των Σποράδων. «Να πας στη Φαλταΐνα να καταλάβεις τι θα πει αμυγδαλωτό. Δεν έχεις ξαναφάει τέτοιο πράγμα. Τη θυμάμαι μια ζωή μέσα στο εργαστήριο να δουλεύει – κι εκεί που είχαν ανοίξει το μαγαζί παλιά κι εδώ που είναι τώρα. Να πας και να φας και παγωτό. Όλα μόνοι τους τα φτιάχνουν». Ύστερα, είναι οι ιστορίες οι πιο προσωπικές, αναμνήσεις της ίδιας της κυρίας Φαλταΐνας Κυριακοπούλου, που ίσως έχεις την τύχη να σου εκμυστηρευτεί καθώς θα απολαμβάνεις ένα ολόφρεσκο παγωτό στην αυλή του οικογενειακού εργαστηρίου, όπου εξακολουθεί να δίνει καθημερινά το παρόν.
Μπορεί στο ζαχαροπλαστείο «Τα Γλυκά της Φαλταΐνας» στη Μεγάλα Στράτα της Χώρας να σχηματίζονται ουρές ως και μετά τα μεσάνυχτα αυτή την εποχή, οι Σκυριανοί όμως ξεμακραίνουν λίγο και σταματούν στο εργαστήριο στην Αγιά της Σκύρου. Αφενός για να προμηθευτούν τα αγνά κι ολόφρεσκα γλυκά απευθείας τη στιγμή της παρασκευής, αφετέρου για να ανταλλάξουν τα νέα τους με τις τρεις οικογένειες που απασχολούνται στην επιχείρηση: η κ. Φαλταΐνα με τον σύζυγό της Δημήτρη, και οι γιοι της Βασίλης και Γιώργος με τις συζύγους τους – ενίοτε και με τη βοήθεια των νεαρότερων μελών. Στο εργαστήριο οι ρόλοι εναλλάσσονται, αλλά η ζήτηση είναι τέτοια που απαιτείται καθημερινή και ολοήμερη ενασχόληση όλων, ειδικά το καλοκαίρι που η παραγωγή παγωτού φτάνει στο αποκορύφωμά της.
Δείτε επίσης:
Παράσχος: Μπαμπάδες, πάστες αμυγδάλου και εργολάβοι στο Χαϊδάρι από το 1975
Αν, λοιπόν, βρεθείς να απολαμβάνεις το απίθανα μαστιχωτό παγωτό καϊμάκι ή ένα πυκνό σορμπέ μαύρης σοκολάτας στα τραπέζια έξω από το εργαστήριο, δεν αποκλείεται να ακούσεις τη γυναίκα που όλο το νησί ξέρει με το μικρό της όνομα, να ανασύρει αναμνήσεις με τις οποίες εύκολα μπορείς να ταυτιστείς. Αυτές που μας μεταφέρουν στα χρόνια των παιδικών σκανταλιών – όταν μια επιδρομή στο ράφι με τα γλυκά κουταλιού της γιαγιάς ισοδυναμούσε με άδειασμα του μισού βάζου – στην περίπτωση δε της κ. Φαλταΐνας και με σπάσιμο της μεγάλης σκυριανής γαβάθας όπου φυλάσσονταν το γλυκό, όπως περιγράφει με ύφος σχεδόν συνωμοτικό. Συνταγές προηγούμενων γενιών, όπως και μνήμες γεύσεων τέτοιων παραδοσιακών κερασμάτων, κλείνονται πλέον στα δικά της βαζάκια, σε μια πρωτότυπη ποικιλία 38 διαφορετικών φρούτων, καρπών, ακόμη και βρώσιμων ανθών.
Τα γλυκά της Φαλταΐνας: Τα βραβευμένα αμυγδαλωτά και η ιστορία τους
Η πιο συναρπαστική ιστορία πάντως έχει να κάνει με τα ξακουστά πλέον σε όλη τη Σκύρο και την Εύβοια, αμυγδαλωτά τους. Με τη σεμνότητα που τη διακρίνει και με τη σιγουριά μιας πολύπειρης ζαχαροπλάστριας, που αφήνει τα γλυκά της να μιλήσουν για εκείνη, η κ. Φαλταΐνα παραχωρεί τον πρώτο λόγο στους γιους της. Ο Βασίλης μας περιγράφει τη σκέψη για τη δημιουργία ενός γλυκού αυθεντικά νησιώτικου, που να αποτυπώνει στη γεύση του το χαρακτήρα της Σκύρου, να συντροφεύει τις πιο χαρούμενες στιγμές, να εκφράζει τη φιλοσοφία τους για χρήση αγνών, τοπικών υλικών και να μπορεί να μεταφερθεί εύκολα από τους ταξιδιώτες. Κάπως έτσι, με πολύ μεράκι και αρκετούς πειραματισμούς, η ιδέα πήρε τη μορφή των γνώριμων σε όλο το νησί αμυγδαλωτών της Φαλταΐνας: απίθανες μπαλίτσες σε μέγεθος μπουκιάς από ωμό, αλεσμένο αμύγδαλο, με μια καρδιά από ντόπιο, πιστοποιημένο βιολογικό θυμαρίσιο μέλι και τριμμένο καρύδι. Ραντισμένο με ελάχιστο ανθόνερο και στολισμένο μ’ ένα μοσχοκάρφι για έξτρα ευωδιά, εγκλωβίζει τη μυρωμένη σκυριανή φύση, πλημμυρίζοντας το στόμα αυθεντικά αρώματα κι αφήνοντας μια έντονη επίγευση, που χωρίς δεύτερη σκέψη κάμπτει κάθε αντίσταση να περιοριστείς σε ένα μόνο.
Ραφινάτο, πλασμένο στο χέρι, ισορροπημένο σε γλυκύτητα, γενναιόδωρο σε αρώματα, εντυπωσιακά γευστικό μέσα στην απλότητά του, το σήμα κατατεθέν της οικογένειας Κυριακοπούλου ενθουσίασε ακόμη και τον διακεκριμένο chef Λευτέρη Λαζάρου, ο οποίος ως επικεφαλής κριτής του διαγωνισμού του Επιμελητηρίου και της Ένωσης Ξενοδόχων Ευβοίας το 2013, δήλωσε δοκιμάζοντας «Σαρανταπέντε χρόνια κάνω αυτή τη δουλειά, τέτοιο αμυγδαλωτό δεν έχω ξαναφάει». Τριάντα χρόνια μετά το ξεκίνημα του εργαστηρίου ζαχαροπλαστικής, η στιγμή αυτή, μαζί με τη μοναδική άριστη βαθμολογία (το μόνο «10ρι» που δόθηκε από όλους τους κριτές μεταξύ των 60 συμμετοχών στις κατηγορίες πρωινό-φαγητό-γλυκό), ήρθε σαν αδιαμφισβήτητη επιβράβευση αυτού που για τα δύο αδέρφια και τη μητέρα τους μοιάζει αυτονόητο: δημιουργίες που πατούν στην παράδοση, κρύβουν αγάπη για τη Σκύρο και μεράκι για το άριστο αποτέλεσμα, και πάντα βασίζονται στην αγνή πρώτη ύλη.
Στην ιστορία που κάνει περήφανη όχι μόνο την οικογένεια Κυριακοπούλου αλλά και ολόκληρη τη Σκύρο, έρχεται να προστεθεί και μια μοναδική, προσωπική νότα, που μας εκμυστηρεύεται ο Βασίλης: «Η σύζυγός μου έφερε στον κόσμο τον μικρότερο γιό μας την επομένη του διαγωνισμού κι όταν επιστρέφοντας σπίτι σταματήσαμε στη διαδρομή να θηλάσει το μωρό, αγόρασα την εφημερίδα, κι έτσι, από την πρώτη κιόλας σελίδα πληροφορήθηκα το αποτέλεσμα του διαγωνισμού και το βραβείο, δεν ήξερα ως τότε την έκβαση. Ήρθαν οι δύο χαρές μαζί».
Το πρωτοσέλιδο της εφημερίδας με τίτλο αφιερωμένο στη διάκριση των αμυγδαλωτών της Φαλταΐνας, εξακολουθεί να φιγουράρει διακριτικά στο ζαχαροπλαστείο στη Χώρα, προϊδεάζοντας για το μικρό γευστικό αριστούργημα, στο οποίο αναφέρεται. Αλλά και δίνοντάς μας το άλλοθι να δοκιμάσουμε εκτός από την αυθεντική εκδοχή του βραβευμένου αμυγδαλωτού, μια δημιουργική παραλλαγή με γέμιση πραλίνας φουντουκιού και διακριτική επικάλυψη καραμέλας, όπως βέβαια και τη δροσιστική εκδοχή σε χειροποίητο παγωτό.
Σαν να βρίσκεσαι σε gelateria italiana
Οι ουρές μπροστά στη βιτρίνα του ψυγείου με τα παγωτά σε κάνουν να νομίζεις ότι περπατάς σε κάποιο σοκάκι της Ρώμης. Η ποικιλία των γεύσεων δίνει την εντύπωση ότι έχεις να κάνεις με τη δημιουργικότητα ενός Ιταλού Master Gelataio, που παίζει την τέχνη του χειροποίητου παγωτού στα δάχτυλα. Κι όμως, βρίσκεσαι στον κεντρικό πεζόδρομο στη Χώρα της Σκύρου, αντιμέτωπος με το απολαυστικότερο δίλλημα μιας καλοκαιρινής μέρας: παγωτό καριόκα ή bitter σοκολάτα, εκμέκ κανταϊφι ή εκμέκ πολίτικο με τσουρέκι; Γιαούρτι με θυμαρίσιο μέλι και καρύδι ή στρατσιατέλλα; Kit Kat, Oreo, Bueno, Red Velvet ή μήπως Dubai Chocolate; Άραγε είναι πιο δροσιστικό το καρπούζι ή το λεμόνι, πιο γλυκό το ροδάκινο ή το μάνγκο;
Από το 2008 που γεννήθηκε για πρώτη φορά η ιδέα για τη δημιουργία παγωτού και τη διαμόρφωση ανεξάρτητου χώρου παρασκευής του στο εργαστήριο, ως τις 130 διαφορετικές γεύσεις αναλόγως εποχικότητας των υλικών και γευστικών τάσεων, το παγωτό της Φαλταΐνας έχει κερδίσει ακόμη κι όσους δίσταζαν να πειστούν ότι πρόκειται για ένα γλύκισμα απολαυστικό ακόμη και το χειμώνα. Χειροποίητο και ολόφρεσκο, αξίζει τον παραλληλισμό με το ιταλικό gelato artigianale, αφού ο Βασίλης Κυριακόπουλος μαθήτευσε από τη Μπολόνια και το Ρίμινι ως το Ρέτζιο για να διδαχθεί από τους καλύτερους και να φέρει στη Σκύρο την ιταλική αριστεία παρασκευής ποιοτικού παγωτού. Όπως παρακολούθησε και σεμινάρια στην Τουρκία για το απίθανο, έξτρα μαστιχωτό καϊμάκι, που παρασκευάζεται αποκλειστικά από βουβαλίσιο γάλα Κερκίνης και εμπλουτίζεται με σπιτικό βύσσινο. Είναι η γεύση που συναγωνίζεται το αμυγδαλωτό – το αντίστοιχο του βραβευμένου κεράσματος σε παγωτό, όπου καρύδι και αμύγδαλο ισορροπούν διακριτικά, αφήνοντας χώρο στο φημισμένο σκυριανό μέλι να ξεδιπλώσει τον αρωματικό πλούτο του θυμαριού. Όσο για τα δυο παρφέ -κρέμα και σοκολάτα- που δεν απουσιάζουν ποτέ από το ψυγείο, εξακολουθούν να φτιάχνονται από την ίδια την κ. Φαλταΐνα, και αποδεικνύονται σταθερά αγαπημένες γεύσεις.
38 κλασσικά και πρωτότυπα γλυκά του κουταλιού και δύο λικέρ
Φρούτα, σε κομμάτια ή ολόκληρα, που γυαλίζουν δελεαστικά μέσα σε πλούσιο σιρόπι. Καρποί που δεν θα περίμενες να δεις κλεισμένους σε βαζάκια, μεταμορφώνονται σε τραγανά γλυκά του κουταλιού απρόσμενης νοστιμιάς. Ράφια φορτωμένα με βαζάκια γεννούν την αυθόρμητη επιθυμία να τα ανοίξεις το ένα μετά το άλλο και να βάλεις κατευθείαν μέσα το κουτάλι. Λογικό και δικαιολογημένο μπροστά σε ένα ακόμη δημιουργικό κρεσέντο – αυτή τη φορά με αποτέλεσμα 38 διαφορετικά παραδοσιακά γλυκά του κουταλιού. Αγνά, φτιαγμένα όπως παλιά. Διαχρονικό κυδώνι και περγαμόντο, σταφύλι και καρύδι, φλούδα καρπουζιού και νεραντζάκι, βύσσινο με Amaretto αλλά και μύρτιλο, ολόκληρο λεμονάκι, όπως και ανθός λεμονιού, άνθη νεραντζιάς και τριαντάφυλλο που ευωδιάζουν κι απολαμβάνονται σκέτα ή σαν πρωτότυπη επικάλυψη ενός cheesecake. Δύο είδη σύκων -ώριμο του Αυγούστου και ορνός, το άγριο σύκο λεγόμενο και «αρσενικό»-, μοιράζονται το ίδιο ράφι με το καρότο, το μελιτζανάκι, την ελιά και τη ντομάτα και φτιάχνονται κυρίως με καρπούς της σκυριανής γης.
Τη σπουδή πάνω στους εφευρετικούς τρόπους αξιοποίησης των δώρων της φύσης έρχονται να συμπληρώσουν τα δύο σπιτικά λικέρ αρμπαρόριζας από κόκκινο και λευκό κρασί, που πλημμυρίζουν γλύκα και αρώματα το στόμα από την πρώτη γουλιά. Η κ. Φαλταΐνα μου δείχνει τις αρμπαρόριζες που καλλιεργούν στην αυλή του εργαστηρίου, λέγοντας «ακριβώς αυτές χρησιμοποιούμε στα λικέρ», και την ίδια στιγμή η τραγανή σάρκα της φλούδας καρπουζιού με ταξιδεύει στα παιδικά μου καλοκαίρια. Σκέφτομαι ότι η δική της γιαγιά θα της έχει συγχωρέσει σίγουρα εκείνη τη σπασμένη γαβάθα με το γλυκό και θα αισθάνεται πολύ περήφανη που η ζαχαροπλαστική παράδοση της Σκύρου έχει μια τόσο άξια εκπρόσωπο.
Δείτε επίσης:
Αμυγδαλωτά με άρωμα νησιού: 20 παραδοσιακά γλυκά της ελληνικής φιλοξενίας
Το ζαχαροπλαστείο στην Αμφίκλεια που φτιάχνει κουραμπιέδες όλο τον χρόνο
