Κάθε άνοιξη, κοπάδια προβάτων μετακινούνται από την Άρτα με προορισμό τα Τζουμέρκα. Η διαδρομή αυτή επαναλαμβάνεται εδώ και δεκαετίες, ακολουθώντας έναν κύκλο που περνά από γενιά σε γενιά. Είναι η νομαδική κτηνοτροφία, μια πρακτική που σήμερα εφαρμόζεται από ολοένα και λιγότερες οικογένειες στην Ελλάδα.
Μία από αυτές είναι η οικογένεια των Τάκη και Ανδρέα Κάτσινου, πέμπτη γενιά κτηνοτρόφων. Διατηρούν περίπου 1.000 πρόβατα «Ορεινό Ηπείρου», μεταξύ των οποίων και ζώα της σπάνιας αυτόχθονης Καλαρρύτικης φυλής, γνωστής τοπικά και ως Μπούτσικο, συνεχίζοντας μέχρι σήμερα τη νομαδική πρακτική της εποχικής μετακίνησης των κοπαδιών.
Από την Άρτα στα Τζουμέρκα
Τον χειμώνα τα ζώα βρίσκονται στη μονάδα της οικογένειας, κοντά στην Άρτα, όπου καλλιεργείται μέρος των ζωοτροφών που χρησιμοποιούνται στην εκτροφή. Επίσης, η οικογένεια παράγει τυριά από το γάλα του κοπαδιού, ολοκληρώνοντας έναν κύκλο παραγωγής που παραμένει οικογενειακή υπόθεση. Με την έλευση του καλοκαιριού, το κοπάδι μεταφέρεται στα Τζουμέρκα, σε υψόμετρο περίπου 900 μέτρων, όπου βόσκει ελεύθερα σε φυσικούς βοσκότοπους.
Η ελεύθερη βόσκηση και οι τοπικές φυλές αποτελούν δύο από τα στοιχεία που διαμορφώνουν την ταυτότητα του «Ορεινό Ηπείρου», ενός προϊόντος που τα τελευταία χρόνια κερδίζει ολοένα και μεγαλύτερο ενδιαφέρον από τη γαστρονομία.
Το βουνό «περνά» στο κρέας
«Εκεί πάνω τρώνε ό,τι βρουν. Τα βότανα και η φυσική βλάστηση περνούν μετά στο γάλα, στο κρέας και στα τυριά», εξηγούν. Δεν πρόκειται μόνο για μια εμπειρική παρατήρηση των κτηνοτρόφων. Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η βιοποικιλότητα των φυσικών βοσκοτόπων επηρεάζει το αρωματικό και γευστικό προφίλ του γάλακτος και του κρέατος.
Η μετακίνηση ενός κοπαδιού αυτού του μεγέθους απέχει πολύ από μια απλή μεταφορά ζώων. Απαιτεί προγραμματισμό, μεταφορικά μέσα, γνώση των διαδρομών και συνεχή παρακολούθηση των καιρικών συνθηκών.
Δείτε επίσης
Τα εσπεριδοειδή της Άρτας: Μια ιστορία 100 ετών στο περιβόλι της Ηπείρου
Καλλιέργεια ζωοτροφών στην Άρτα
Η Καλαρρύτικη φυλή (γνωστή τοπικά ως «Μπούτσικο») έχει διαμορφωθεί μέσα στις δύσκολες συνθήκες της Πίνδου. Είναι ανθεκτική, λιτοδίαιτη και προσαρμοσμένη στις μεγάλες μετακινήσεις, χαρακτηριστικά που τη συνέδεσαν ιστορικά με τη νομαδική κτηνοτροφία της Ηπείρου. Αν και η γαλακτοπαραγωγή της είναι περιορισμένη σε σχέση με πιο αποδοτικές εμπορικές φυλές, το κρέας της θεωρείται ιδιαίτερα ποιοτικό.
Παράδοση και επιστήμη
Η οικογένεια συνεργάζεται επίσης με το Τμήμα Γεωπονίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων στην Άρτα, στηρίζοντας το εκπαιδευτικό και ερευνητικό έργο του. Μέσα από αυτή τη συνεργασία, οι παραγωγοί έρχονται σε επαφή με νέες τεχνολογίες και τα αποτελέσματα της έρευνας, ενώ παράλληλα συμβάλλουν στην εκπαίδευση των φοιτητών με πραγματικά δεδομένα από την παραγωγή.
«Το ζώο δεν είναι να το έχεις κλεισμένο σε ένα σημείο. Πρέπει να κινηθεί, να βοσκήσει», λένε οι δύο αδελφοί. Και όταν έρθει το καλοκαίρι, το κοπάδι θα πάρει πάλι τον δρόμο για τα Τζουμέρκα.
Δείτε επίσης:
Τι παράγει η Ήπειρος; Ένα ταξίδι στις γεύσεις μέσα από τα προϊόντα της
Πού τρώμε στα Ιωάννινα: 9 στάσεις για ηπειρώτικες γεύσεις και σύγχρονη κουζίνα
