Το κρίταμο είναι ένα άγριο βρώσιμο φυτό που φυτρώνει στα βράχια δίπλα στη θάλασσα. Δείτε τι είναι, πώς τρώγεται, ποια γεύση έχει και τι πρέπει να προσέχουμε πριν το καταναλώσουμε.

Αν περπατήσουμε καλοκαίρι σε μια βραχώδη ακτή του Αιγαίου, είναι πιθανό να το συναντήσουμε να ξεπροβάλλει ανάμεσα στις σχισμές των βράχων, εκεί όπου το κύμα σκάει καθημερινά και το αλάτι καλύπτει τα πάντα. Το κρίταμο είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά άγρια βρώσιμα φυτά της Μεσογείου και εδώ και αιώνες αποτελεί μέρος της διατροφής των νησιωτικών κοινωνιών. Σήμερα, το συναντάμε κυρίως ως τουρσί, όμως τα τελευταία χρόνια έχει ενταχθεί στη γαστρονομία χάρη στη μοναδική του γεύση και το αυξανόμενο ενδιαφέρον για τα άγρια βρώσιμα φυτά.

Τι είναι το κρίταμο;

Το κρίταμο έχει επιστημονική ονομασία Crithmum maritimum και ανήκει στην οικογένεια των Σκιαδοφόρων (Apiaceae), στην ίδια οικογένεια δηλαδή με το σέλερι, το καρότο, τον μάραθο και τον μαϊντανό. Είναι πολυετές φυτό και το μοναδικό είδος του γένους Crithmum. Η ονομασία του προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «κριθή», επειδή οι καρποί του θυμίζουν κόκκους κριθαριού. Αναπτύσσεται φυσικά στις ακτές της Μεσογείου, του Εύξεινου Πόντου και του Ατλαντικού, σε βράχια, γκρεμούς, αμμώδεις παραλίες και λιμενοβραχίονες. Πρόκειται για αλοφυτικό φυτό, δηλαδή για ένα από τα λίγα φυτά που μπορούν να αναπτύσσονται σε περιβάλλοντα με υψηλή αλατότητα.

Πώς αναγνωρίζουμε το κρίταμο

Το φυτό φτάνει συνήθως τα 30 έως 60 εκατοστά σε ύψος. Έχει σαρκώδεις βλαστούς και παχιά, γυαλιστερά φύλλα με γκριζοπράσινο χρώμα. Το καλοκαίρι παράγει μικρά κιτρινοπράσινα άνθη που σχηματίζουν χαρακτηριστικές ταξιανθίες. Τα φύλλα του θυμίζουν μικρά σαρκώδη κλαδάκια και είναι το τμήμα που καταναλώνεται συχνότερα.

Πώς είναι η γεύση του κρίταμου;

Η γεύση του κρίταμου είναι δύσκολο να περιγραφεί με μία μόνο λέξη. Συνδυάζει αρώματα μάραθου, σέλερι και εσπεριδοειδών, ενώ παράλληλα διαθέτει μια φυσική αλμύρα λόγω του θαλάσσιου περιβάλλοντος στο οποίο αναπτύσσεται. Πολλοί το περιγράφουν ως ένα μείγμα ανάμεσα σε σέλερι, μάραθο και κάππαρη, με δροσερή και ελαφρώς πικάντικη επίγευση. Η υφή του παραμένει τραγανή ακόμη και όταν γίνεται τουρσί.

Δείτε επίσης
Σαλικόρνια: Τι είναι τα «σπαράγγια της θάλασσας» και πώς τρώγονται

Άγριο ή καλλιεργημένο;

Παραδοσιακά το κρίταμο συλλεγόταν από τις ακτές. Ωστόσο, η αυξημένη ζήτηση έχει οδηγήσει τα τελευταία χρόνια στην ανάπτυξη οργανωμένων καλλιεργειών στην Ελλάδα, την Ιταλία και άλλες μεσογειακές χώρες. Η καλλιέργειά του παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή μπορεί να αναπτυχθεί με ελάχιστο νερό και σε αλατούχα εδάφη όπου πολλές συμβατικές καλλιέργειες αποτυγχάνουν. Για τον λόγο αυτό θεωρείται μία από τις πιθανές καλλιέργειες του μέλλοντος σε περιοχές που επηρεάζονται από την κλιματική αλλαγή και την έλλειψη νερού. Μάλιστα, σε ορισμένες περιοχές της Ευρώπης η ανεξέλεγκτη συλλογή άγριων φυτών έχει οδηγήσει σε περιορισμούς ή ακόμη και απαγορεύσεις συγκομιδής από τη φύση.

Πώς τρώγεται το κρίταμο;

Ο πιο γνωστός τρόπος κατανάλωσης είναι ως τουρσί. Οι τρυφεροί βλαστοί ζεματίζονται ελαφρά και διατηρούνται σε άλμη με ξίδι. Ωστόσο, οι δυνατότητές του στην κουζίνα είναι πολύ περισσότερες. Τρώγεται ωμό σε σαλάτες, όπου προσθέτει τραγανότητα και φυσική αλμύρα. Μπορεί να χτυπηθεί σε γουδί και να προστεθεί σε ντρέσινγκ, βινεγκρέτ και σάλτσες για ψάρια. Συνοδεύει εξαιρετικά θαλασσινά, χταπόδι, γαρίδες και ψητά ψάρια. Χρησιμοποιείται σε ομελέτες, πίτες και ζυμαρικά, ενώ αρκετοί σεφ το μετατρέπουν σε πέστο ή σε αρωματικό καρύκευμα αφού πρώτα αποξηρανθεί.

Ποια είναι η θρεπτική του αξία;

Το κρίταμο περιέχει βιταμίνες, μέταλλα, αιθέρια έλαια, καροτενοειδή και πολυφαινόλες. Οι επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι διαθέτει σημαντική αντιοξειδωτική δράση και ενδιαφέρον φυτοχημικό προφίλ. Επίσης, περιέχει ωμέγα-3 και ωμέγα-6 λιπαρά οξέα σε μικρές ποσότητες και αποτελεί αντικείμενο έρευνας για πιθανές πρεβιοτικές και αντιμικροβιακές ιδιότητες.

Τι πρέπει να προσέχουμε

Αν συλλέγουμε κρίταμο από τη φύση, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στην ταυτοποίηση του φυτού και στην περιοχή συγκομιδής. Δεν συλλέγουμε ποτέ φυτά από ακτές με έντονη ρύπανση, κοντά σε λιμάνια ή βιομηχανικές εγκαταστάσεις. Επίσης, το κρίταμο του εμπορίου και το τουρσί κρίταμου συχνά περιέχουν σημαντική ποσότητα αλατιού. Όσοι ακολουθούν δίαιτα χαμηλή σε νάτριο καλό είναι να το ξεπλένουν πριν από την κατανάλωση. Τέλος, επειδή η υπερσυλλογή έχει δημιουργήσει προβλήματα σε ορισμένους φυσικούς πληθυσμούς, είναι προτιμότερο να επιλέγουμε καλλιεργημένο κρίταμο όταν αυτό είναι διαθέσιμο.

Πώς φτιάχνουμε παραδοσιακό τουρσί κρίταμο

Ο πιο συνηθισμένος τρόπος συντήρησης του κρίταμου είναι το τουρσί. Οι τρυφεροί βλαστοί συλλέγονται την άνοιξη και στις αρχές του καλοκαιριού, όταν είναι ακόμη τραγανοί και αρωματικοί.

1. Για 500 γρ. κρίταμο χρειαζόμαστε περίπου 500 ml νερό, 250 ml ξίδι από λευκό κρασί και 1 κουταλιά της σούπας αλάτι.

2. Πλένουμε καλά το κρίταμο και αφαιρούμε τυχόν σκληρά μέρη. Βράζουμε νερό σε μια κατσαρόλα και το ζεματίζουμε για 1-2 λεπτά. Το μεταφέρουμε αμέσως σε κρύο νερό για να διατηρήσει το χρώμα και την τραγανότητά του.

3. Τοποθετούμε το κρίταμο σε αποστειρωμένο βάζο. Ζεσταίνουμε το νερό, το ξίδι και το αλάτι μέχρι να διαλυθεί το αλάτι και περιχύνουμε το φυτό. Κλείνουμε το βάζο και το αφήνουμε σε δροσερό μέρος για περίπου δύο εβδομάδες πριν το καταναλώσουμε.

4. Σερβίρεται στραγγισμένο, με εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο και λίγες σταγόνες λεμονιού, δίπλα σε ψάρια, θαλασσινά ή μέσα σε σαλάτες.

Μικρό μυστικό

Πολλοί προσθέτουν στο βάζο λίγους σπόρους μάραθου, κόκκους πιπεριού ή μια φλούδα λεμονιού για πιο σύνθετο άρωμα, χωρίς να καλύπτουν τη χαρακτηριστική γεύση του κρίταμου.

Δείτε επίσης

Τσάγαλα: Πώς τρώγονται και πώς χρησιμοποιούνται στη μαγειρική

ΥΓΕΙΑ & ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Τι να τρώμε για να μην πεινάμε συνέχεια – Οι τροφές που χορταίνουν περισσότερο

ΣΥΝΕΧΕΙΑ