Ξεκίνησε το 2022 ως μια μουσική βραδιά στο κτήμα Κάμπονες και μέσα σε πέντε χρόνια εξελίχθηκε σε έναν θεσμό που συνδέει τη μουσική με τη γαστρονομία, την εκπαίδευση και την τοπική παραγωγή. Από τις 8 έως τις 10 Οκτωβρίου, το «Μια βραδιά κάτω από την ελιά» επιστρέφει στη Νάξο, έχοντας πλέον αποκτήσει τη δική του θέση στην πολιτιστική ζωή του νησιού.
Το 2022, όταν πραγματοποιήθηκε η πρώτη συναυλία κάτω από τις υπεραιωνόβιες ελιές στο κτήμα Κάμπονες, η ιδέα ήταν απλή: η μουσική να συναντήσει ένα ιδιαίτερο τοπίο της Νάξου. Η συνέχεια, ωστόσο, έδωσε στη διοργάνωση διαφορετική διάσταση. Το πρόγραμμα άρχισε σταδιακά να διευρύνεται, να ανοίγεται σε νέες θεματικές και να συνδέεται περισσότερο με τον ίδιο τον τόπο. Η γαστρονομία, η τοπική παραγωγή, η εκπαίδευση και η μετάδοση της γνώσης απέκτησαν τη δική τους θέση δίπλα στη μουσική.
Στην πέμπτη χρονιά του, το «Μια βραδιά κάτω από την ελιά» διαρκεί πλέον τρεις ημέρες. Η φετινή διοργάνωση ξεκινά με συζητήσεις γύρω από τη γαστρονομία και την πρώτη ύλη, συνεχίζεται στα σχολεία της Νάξου με μαγειρικές δράσεις για παιδιά και ολοκληρώνεται στις Κάμπονες με τη μουσική βραδιά από την οποία ξεκίνησε η ιστορία του.
Η εξέλιξη αυτή δείχνει και τη φιλοσοφία που έχει διαμορφωθεί γύρω από το φεστιβάλ: μια πολιτιστική διοργάνωση που δεν περιορίζεται στο πρόγραμμά της, αλλά επιχειρεί να δημιουργήσει δεσμούς με τον τόπο και τους ανθρώπους του.
Η ιστορία του «Μια βραδιά κάτω από την ελιά»
Πίσω από την εξέλιξη του φεστιβάλ βρίσκεται η Μαρία Πολυκρέτη, πρόεδρος του πολιτιστικού φορέα «Πολυκρίτη», η οποία από το 2022 αναπτύσσει στη Νάξο μια σειρά πρωτοβουλιών με κοινό σημείο αναφοράς την πολιτιστική ταυτότητα του νησιού.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η σύνδεση της πολιτιστικής κληρονομιάς με το σήμερα. Η τοπική γνώση, η γαστρονομία, οι τέχνες και οι παραδοσιακές τεχνικές αντιμετωπίζονται ως πεδία που μπορούν να εξελιχθούν, να συνομιλήσουν με τη σύγχρονη δημιουργία και, κυρίως, να μεταδοθούν στις επόμενες γενιές.
Μέσα από την «Πολυκρίτη», η Μαρία Πολυκρέτη έχει αναπτύξει συνεργασίες με καλλιτέχνες, chefs και δημιουργούς από την Ελλάδα και το εξωτερικό, φέρνοντάς τους σε επαφή με ανθρώπους και διαφορετικές πλευρές της Νάξου. Το «Μια βραδιά κάτω από την ελιά» αποτελεί την πιο αναγνωρίσιμη έκφραση αυτής της δραστηριότητας, η οποία περιλαμβάνει επίσης εκθέσεις, εργαστήρια και εκπαιδευτικά προγράμματα.
Ανάμεσά τους βρίσκονται το «Rewoven: Η μνήμη υφαίνεται ξανά», το εργαστήριο υφαντικής Rewoven, τα Naxos Photo Lab, Naxos News – Good News και The Smart Table, καθώς και η έκθεση σύγχρονης τέχνης «Nurturing Mechanisms: Συνυφάνσεις στις Κάμπονες».
Ο κοινός παρονομαστής είναι η Νάξος να μην αποτελεί απλώς τον τόπο όπου πραγματοποιούνται αυτές οι δράσεις, αλλά μέρος του περιεχομένου τους.
Ένα φεστιβάλ με σημείο αναφοράς τον τόπο
Αυτό γίνεται περισσότερο εμφανές στον τρόπο με τον οποίο έχει εξελιχθεί το ίδιο το φεστιβάλ. Το τοπίο, η παραγωγή, τα προϊόντα, οι άνθρωποι και οι γνώσεις που έχουν διαμορφωθεί στο νησί δεν λειτουργούν απλώς ως πλαίσιο της διοργάνωσης, αλλά τροφοδοτούν το πρόγραμμά της.
Στη διαδρομή των προηγούμενων ετών έχουν συμμετάσχει καλλιτέχνες όπως ο Μανόλης Μητσιάς, ο Γιάννης Κότσιρας, ο Γιώργης Ξυλούρης, ο Γρηγόρης Βαλτινός και η Ανδριάνα Μπάμπαλη, καθώς και ο εθνομουσικολόγος Christopher King.
Παράλληλα, η γαστρονομία απέκτησε σταδιακά κεντρικό ρόλο, με τη συμμετοχή επαγγελματιών από την Ελλάδα και το εξωτερικό, μεταξύ των οποίων οι Arnaud Larher, Eulalie Rus, Stéphane Jakić, Luca Piscazzi, Giacomo Tranquilli και Andrea Mura.
Η συνύπαρξη διαφορετικών πεδίων είναι πλέον βασικό χαρακτηριστικό της διοργάνωσης. Μουσική, γαστρονομία, εκπαίδευση και τοπική παραγωγή εντάσσονται στο ίδιο πρόγραμμα, με διαφορετικό τρόπο κάθε χρόνο.
Τη φετινή διοργάνωση παρουσιάζει ο δημοσιογράφος Νίκος Θρασυβούλου.
8 Οκτωβρίου: Η πρώτη ύλη στο επίκεντρο
Η πρώτη ημέρα της φετινής διοργάνωσης είναι αφιερωμένη στη γαστρονομία. Τα Polikriti Gastronomic Dialogues φέρνουν στις Κάμπονες chefs και ανθρώπους της γαστρονομικής δημοσιογραφίας και επικοινωνίας για μια συζήτηση γύρω από την πρώτη ύλη, την παραγωγή και τη σύγχρονη ελληνική κουζίνα.
Συμμετέχουν οι chefs Χάρης Νικολούζος, Μιχάλης Χάσικος, Γιάννης Λουκάκος, Χάρης Βλάχος και Γκίκας Ξενάκης, μαζί με τους Νίκο Μαστροπαύλο, Νανά Δαρειώτη και Ανδρέα Ανδρουλιδάκη.
Η συζήτηση στρέφεται στη σχέση ανάμεσα στον παραγωγό, το προϊόν και τον άνθρωπο που καλείται να το αξιοποιήσει δημιουργικά. Παράλληλα, εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο η γαστρονομία μπορεί να διατηρεί τη γνώση ενός τόπου και συγχρόνως να εξελίσσεται.
Στη Νάξο, όπου η αγροτική παραγωγή αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητας του νησιού, αυτή η συζήτηση αποκτά αναπόφευκτα και τοπική διάσταση.
9 Οκτωβρίου: Η μαγειρική περνά στις σχολικές αίθουσες
Τη δεύτερη ημέρα, το πρόγραμμα μεταφέρεται στα σχολεία της Νάξου.
Οι προσκεκλημένοι chefs θα συναντήσουν μαθητές και θα μαγειρέψουν μαζί τους απλές συνταγές, αξιοποιώντας, όπου είναι δυνατόν, τοπικά προϊόντα. Τα παιδιά θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν διαφορετικές πρώτες ύλες και να συμμετάσχουν σε όλη τη διαδικασία της προετοιμασίας.
Η συγκεκριμένη δράση μεταφέρει στην πράξη έναν από τους βασικούς άξονες της διοργάνωσης: τη μετάδοση της γνώσης μέσα από την εμπειρία. Η επαφή με την τοπική γαστρονομία δεν γίνεται ως μάθημα γύρω από την παράδοση, αλλά μέσα από τη συμμετοχή.
Με αυτόν τον τρόπο, η συζήτηση για την πολιτιστική κληρονομιά συνδέεται με εκείνους που θα κληθούν να την επαναπροσδιορίσουν στο μέλλον.
10 Οκτωβρίου: Επιστροφή στη μουσική
Η τελευταία ημέρα οδηγεί το φεστιβάλ πίσω στην αφετηρία του.
Το Σάββατο 10 Οκτωβρίου, η Ευανθία Ρεμπούτσικα στο βιολί και ο Ανδρέας Συμβουλόπουλος στο πιάνο συναντιούνται στις Κάμπονες για τη μουσική βραδιά που ολοκληρώνει το τριήμερο.
Παρότι το περιεχόμενο του φεστιβάλ έχει διευρυνθεί σημαντικά από το 2022, η μουσική παραμένει σταθερό σημείο αναφοράς. Η τελευταία βραδιά διατηρεί έτσι τη σύνδεση με την πρώτη διοργάνωση, όταν όλη η ιδέα χωρούσε σε μία συναυλία στον ελαιώνα.
