Σε αυτή τη χώρα αγαπάμε τη νόστιμη και ταυτόχρονα οικονομική κουζίνα. Ένας οδηγός για σωστή διαχείριση, λιγότερη σπατάλη και ευέλικτη μαγειρική μάς λύνει τα χέρια.
Η καλή κουζίνα δεν ξεκινά μόνο από τη συνταγή. Έχει ως αφετηρία την επιλογή και την αγορά της πρώτης ύλης και συνεχίζεται με τον τρόπο που τη συντηρούμε και την αξιοποιούμε. Για πολλούς από εμάς, άλλωστε, το μαγείρεμα είναι πρωτίστως έκφραση φροντίδας και αγάπης για το καλό φαγητό και τους ανθρώπους γύρω από το τραπέζι. Και όταν ξέρουμε να ψωνίζουμε, να συντηρούμε και να αξιοποιούμε σωστά όσα έχουμε στην κουζίνα μας, μαγειρεύουμε νόστιμα και δημιουργικά, χωρίς σπατάλες.
Πώς υπολογίζουμε, λοιπόν, τις ποσότητες που αγοράζουμε; Πώς και για πόσο διατηρούνται τα ψώνια στο ψυγείο και την κατάψυξη; Ποια «δομικά» υλικά αξίζει να έχουμε πάντα διαθέσιμα, ώστε να δημιουργούμε διαφορετικά πιάτα μέσα στην εβδομάδα, αποφεύγοντας τη γευστική ρουτίνα; Σε αυτά και σε πολλά ακόμη ερωτήματα απαντούν ο Ιωάννης Γ. Κακός, τεχνολόγος τροφίμων & ποτών MSc, και η σεφ Μαρίνα Χρονά.
Αποφεύγουμε τη σπατάλη των τροφίμων
Η οικονομία ξεκινά από τα ψώνια κι αυτό γιατί μια μεγάλη συσκευασία δεν είναι απαραίτητα οικονομικότερη αν ένα μέρος της καταλήξει στα σκουπίδια.
Ποσότητες: Προμηθευόμαστε τις ποσότητες που πραγματικά χρειαζόμαστε και επιλέγουμε υλικά που μπορούν να αξιοποιηθούν σε περισσότερες από μία παρασκευές. Έτσι, το κριτήριο δεν είναι μόνο η τιμή αγοράς, αλλά και το πόσο από το προϊόν θα καταναλώσουμε τελικά.
Θέση στο ψυγείο: Η σωστή οργάνωση του ψυγείου δεν αφορά μόνο την ασφάλεια των τροφίμων αλλά και τη σπατάλη. Τα τρόφιμα καλό είναι να έχουν συγκεκριμένη θέση ώστε να βρίσκουμε εύκολα ό,τι χρειαζόμαστε, δίχως να τα ξεχνάμε.
Ομαδοποίηση: Τα τρόφιμα μπαίνουν ανά κατηγορία (λαχανικά, έτοιμες παρασκευές, πρωτεΐνες, βάσεις μαγειρέματος) ώστε να βλέπουμε τι έχουμε διαθέσιμο και να αποφεύγουμε διπλές αγορές.
Όγκος: Αποθηκεύουμε τα τρόφιμα σε ρηχά, αεροστεγή δοχεία και σημειώνουμε την ημερομηνία παρασκευής. Έτσι, ψύχονται πιο γρήγορα, περιορίζεται ο κίνδυνος ανάπτυξης μικροοργανισμών και αποφεύγονται οι ξεχασμένες προετοιμασίες στο πίσω μέρος του ψυγείου.
Περισσεύματα: Στην ίδια λογική κινείται και η αξιοποίηση των περρισευμάτων. Η οικονομική κουζίνα δεν αντιμετωπίζει το χθεσινό φαγητό ως τελικό προϊόν. Το ψητό ή βραστό κοτόπουλο μπορεί να γίνει σαλάτα, σάντουιτς ή κοκκινιστό με ζυμαρικά. Τα ψητά λαχανικά μπορούν να μπουν σε ομελέτα ή τορτίγια ή να δώσουν έναν μουσακά. Τα βρασμένα όσπρια σουρώνονται και δίνουν σαλάτες και bowls ή συνοδεύουν κρέας ψητό για έξτρα πρωτεΐνη. Η λογική δεν επιβάλει να τρώω τα ίδια περισσεύματα, αλλά να χρησιμοποιώ το μαγειρεμένο φαγητό ως πρώτη ύλη για ένα καινούριο πιάτο.
Τα απαραίτητα «σωσίβια»
Μια οικονομική κουζίνα χρειάζεται ένα μικρό απόθεμα υλικών που μπορούν να λειτουργήσουν ως βάσεις. Καλής ποιότητας κονσέρβες, όσπρια, ντομάτες, ζυμαρικά, ρύζι, παξιμάδια, ελιές, μουστάρδα, ξίδι και ελαιόλαδο μπορούν να συμπληρώσουν όσα υπάρχουν στο ψυγείο και να δημιουργήσουν ένα ολοκληρωμένο γεύμα. Δεν χρειάζεται ένα γεμάτο ντουλάπι. Χρειάζεται ένα χρήσιμο ντουλάπι.
«Δομικά υλικά» και περισσεύματα
Το μεγαλύτερο μυστικό της οργανωμένης οικονομικής κουζίνας είναι να έχουμε βασικές παρασκευές που μπορούν να συνδυαστούν με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Αντίο λοιπόν στα στοιβαγμένα ταπεράκια με έτοιμα γεύματα. Λέμε «ναι» σε βάσεις που δίνουν διαφορετικά πιάτα μέσα στην εβδομάδα – πάντα σε καθαρό δοχείο που κλείνει αεροστεγώς.
Σοταρισμένο κρεμμύδι/σκόρδο/πιπεριά ή σάλτσα ντομάτας
Μπαίνουν σε: κιμά, κοκκινιστά, όσπρια, σούπες, λαδερά και σάλτσες ζυμαρικών.
Διατήρηση: ψυγείο: 3-4 ημέρες κατάψυξη: 1-2 μήνες
Βρασμένα όσπρια και δημητριακά (ρεβίθια, φασόλια, μαυρομάτικα και φακές, ρύζι, κινόα ή πλιγούρι)
Μπαίνουν σε: σαλάτες, bowls, συνοδευτικά, χούμους, μπιφτέκια οσπρίων, γεμιστές πιπεριές ή σούπες
Σημείωση: το ρύζι και η κινόα καταψύχονται επίσης καλά, αν και μετά την απόψυξη η υφή τους μπορεί να αλλάξει ελαφρώς.
Διατήρηση: ψυγείο: 3-4 ημέρες κατάψυξη: 2-3 μήνες
Ψητά λαχανικά
Μπαίνουν σε: σαλάτες, τορτίγιες, σάντουιτς, ζυμαρικά, bowls, πίτες ή ως συνοδευτικό σε κρέας και ψάρι.
Διατήρηση: ψυγείο: 3-4 ημέρες κατάψυξη: έως 1 μήνα. Μετά την απόψυξη είναι πιο μαλακά και ταιριάζουν περισσότερο σε μαγειρεμένες συνταγές.
Βραστό ή ψητό κοτόπουλο
Μπαίνει σε: σαλάτες, σάντουιτς, ζυμαρικά, ριζότι, πίτες ή bowls. Η σωστή διαχείριση του μαγειρεμένου κοτόπουλου βοηθά να μειωθεί η σπατάλη και να έχουμε γρήγορες λύσεις για τις επόμενες ημέρες.
Διατήρηση: ψυγείο: 3-4 ημέρες κατάψυξη: καλό είναι να αποφεύγεται σε οικιακό επίπεδο
Dressing, sauces και dips
Μπαίνουν σε: σαλάτες, ψητά λαχανικά, κοτόπουλο, τορτίγιες, σάντουιτς, bowls, ζυμαρικά ή ως ντιπ για λαχανικά και κράκερ. οικονομία στην κουζίνα
Διατήρηση: Βινεγκρέτ: 1-2 εβδομάδες στο ψυγείο, Γιαουρτοσάλτσες: 3-4 ημέρες, Χούμους: 4-5 ημέρες, Πέστο: 5-7 ημέρες στο ψυγείο ή έως 1 μήνα στην κατάψυξη (ιδανικά σε παγοθήκες)
Τι αξίζει να καταψύχουμε σε μερίδες;
Η κατάψυξη είναι πολύτιμος σύμμαχος αλλά η μεριδοποίηση είναι πολύ φίλη μας, με βασική προϋπόθεση να τοποθετούμε εκεί ό,τι έχει κρυώσει γρήγορα μετά το μαγείρεμα. Αποθηκεύουμε τα τρόφιμα σε αεροστεγή δοχεία ή σε ειδικές σακούλες κατάψυξης, αφαιρώντας όσο το δυνατόν περισσότερο αέρα και σημειώνουμε την ημερομηνία κατάψυξης. Έτσι, οργανώνουμε καλύτερα την κατάψυξη, αξιοποιούμε τις μερίδες όταν τις χρειαζόμαστε και αποφεύγουμε ξεχασμένα τρόφιμα.
Σπιτική σάλτσα ντομάτας
Διατήρηση: έως 2 μήνες
Πέστο
Το πέστο καταψύχεται εξαιρετικά, ιδιαίτερα όταν μοιράζεται σε παγοθήκες.
Διατήρηση: 2-3 μήνες
Σπιτικός ζωμός
Ζωμός κοτόπουλου, λαχανικών ή μοσχαριού μπορεί να καταψυχθεί σε μικρά δοχεία ή ακόμη και σε παγοθήκες, ώστε να χρησιμοποιείται κάθε φορά μόνο η ποσότητα που απαιτεί η συνταγή.
Διατήρηση: 1-2 μήνες
Ψιλοκομμένα μυρωδικά
Καταψύχονται ψιλοκομμένα. Ο βασιλικός διατηρεί καλύτερα το άρωμά του όταν πολτοποιηθεί με λίγο ελαιόλαδο πριν από την κατάψυξη.
Διατήρηση: έως 2 μήνες
Μαγειρεμένα όσπρια
Ρεβίθια, φασόλια και φακές καταψύχονται πολύ καλά και αποψύχονται γρήγορα, χωρίς σημαντική απώλεια της θρεπτικής τους αξίας.
Διατήρηση: 2-3 μήνες
Επιλέγουμε τη σωστή συσκευή
Οικονομία στην κουζίνα δεν σημαίνει στέρηση, σημαίνει σωστή επιλογή συσκευής, ανάλογα με το είδος της μαγειρικής που απαιτεί το κάθε φαγητό.
Ο φούρνος της οικογένειας
Ένα μεγάλο καθημερινό ή κυριακάτικο τραπέζι απαιτεί μεγάλο ταψί ή γάστρα. Πώς αλλιώς θα ψηθούν ολόκληρα πουλερικά, γιουβέτσια και πίτες; Είναι ιδανικός για την οικογένεια. Τον γεμίζουμε έξυπνα λοιπόν: ψήνουμε δύο φαγητά μαζί ή και λαχανικά για τις σαλάτες της εβδομάδας. Tip: δεν ανοίγουμε το πορτάκι συνέχεια, χάνεται η θερμότητα.
Air fryer, για 1 με 2 μερίδες
Πατάτες, λαχανικά, κοτόπουλο, ψάρι, μπιφτέκια, γρήγορα γλυκά! Άκρως χρήσιμο για εξπρές μαγειρική για δύο ατόμα ή για να ξεναζεστάνουμε το φαγητό που θέλουμε να παραμείνει τραγανό, όπως, πατάτες, κροκέτες, crispy chicken, ακόμα και περισσευούμενη πίτσα.
Κατσαρόλα και τηγάνι
Από ζυμαρικά, ρύζι, όσπρια μέχρι σούπες, λαδερά, λεμονάτα και κοκκινιστά, αποδίδει στο μάξιμουμ τη γεύση της πρώτης ύλης. Όταν, δε, κλείνει με το καπάκι κρατά τη θερμότητα και μειώνει σημαντικά τον χρόνο μαγειρέματος. Απλώς φροντίζουμε να χρησιμοποιούμε το σωστό μέγεθος ματιού για το αντίστοιχο σκεύος αποφεύγοντας χρήση μεγαλύτερης εστίας χωρίς λόγο.
Τοστιέρα, αγάπη μου
Για ένα-δυο τοστ, για να ξαναζεστάνουμε μια πίτα, μια τορτίγια, ένα σάντουιτς, για να φρυγανίσουμε ψωμί, πώς να το κάνουμε, είναι πρακτικότερη και πιο οικονομική σε ενεργειακό κόστος.
Στα μικρόκυματα, για ζέσταμα-εξπρές
Μία μερίδα χθεσινό φαγητό; Μικροκύματα, όχι φούρνος ή μάτι. Μια σάλτσα, ένα φλιτζάνι γάλα ή νερό για τσάι και ροφήματα; Το ίδιο. Είναι προτιμότερο από τον βραστήρα που καταναλώνει πολλή ενέργεια.
Βραστήρας για μπόλικο καυτό νερό
Είναι απαραίτητος για να ξεκινήσουμε το βράσιμο σε κατσαρόλα στο πι και φι ή σε ταψιά και γάστρες.
Τελικά οικονομία στην κουζίνα δεν είναι να στερούμαστε. Είναι να παίρνουμε περισσότερη αξία από κάθε υλικό που αγοράζουμε, κάθε συσκευή που χρησιμοποιούμε και κάθε λεπτό που μαγειρεύουμε και στο τέλος να καθόμαστε στο τραπέζι με την αίσθηση ότι τίποτα δεν πήγε χαμένο.
