Από πού κατάγεται το μάνγκο, γιατί αποκαλείται «βασιλιάς των φρούτων», πόσα χιλιόμετρα ταξιδεύει μέχρι την Ελλάδα και πώς μπορείτε να το απολαύσετε στην κουζίνα.
Είναι από τα πιο αναγνωρίσιμα τροπικά φρούτα στον κόσμο, όμως μέχρι πριν από λίγα χρόνια για τους περισσότερους Έλληνες ήταν κάτι εξωτικό και, μάλλον, σπάνιο. Σήμερα, το μάνγκο βρίσκεται όλο και συχνότερα στα ράφια των σούπερ μάρκετ, στις λαϊκές αγορές, στα εστιατόρια και στα cocktail bar. Πίσω από τον χρυσοκίτρινο καρπό με τη βελούδινη σάρκα κρύβεται όμως μια ιστορία χιλιάδων ετών, περισσότερες από χίλιες ποικιλίες, εντυπωσιακά ταξίδια χιλιάδων χιλιομέτρων από μέρη εξωτικά και ονειρεμένα αλλά και οι πρώτες οργανωμένες προσπάθειες καλλιέργειας στην Ελλάδα.
Τι είναι το μάνγκο και από πού κατάγεται
Το μάνγκο (Mangifera indica) κατάγεται από την περιοχή ανάμεσα στη σημερινή Ινδία, το Μπανγκλαντές και τη Μιανμάρ και υπολογίζεται ότι καλλιεργείται εδώ και περίπου 6.000 χρόνια. Από εκεί εξαπλώθηκε σταδιακά στη νοτιοανατολική Ασία, στην Αφρική και αργότερα στην Αμερική, ακολουθώντας εμπορικούς δρόμους και θαλάσσια ταξίδια. Στην Ινδία θεωρείται σύμβολο αφθονίας, φιλοξενίας και καλής τύχης. Τα φύλλα του στολίζουν ακόμη και σήμερα εισόδους σπιτιών και ναών σε γιορτές και γάμους, ενώ σύμφωνα με τη βουδιστική παράδοση ο Βούδας συνήθιζε να διαλογίζεται σε κήπους με μάνγκο. Δεν είναι τυχαίο ότι η Ινδία εξακολουθεί να παράγει σχεδόν το μισό της παγκόσμιας παραγωγής μάνγκο, αν και το μεγαλύτερο μέρος καταναλώνεται στην εγχώρια αγορά.
Γιατί το μάνγκο αποκαλείται «βασιλιάς των φρούτων»
Ο χαρακτηρισμός δεν οφείλεται μόνο στη γεύση του. Το μάνγκο έχει ιδιαίτερη πολιτιστική και οικονομική σημασία σε πολλές ασιατικές χώρες. Είναι το εθνικό φρούτο της Ινδίας, του Πακιστάν και των Φιλιππίνων, ενώ το δέντρο του αποτελεί εθνικό σύμβολο του Μπανγκλαντές. Η έντονα αρωματική σάρκα του, η υψηλή περιεκτικότητα σε φυσικά σάκχαρα και η μεγάλη ποικιλία γεύσεων –από μελένιες και ανθικές μέχρι πιο όξινες και δροσερές– το έχουν καθιερώσει ως ένα από τα πιο αγαπημένα τροπικά φρούτα στον κόσμο.
Δείτε επίσης
Αβοκάντο: Η ιστορία, η παραγωγή και η κατανάλωση πίσω από το πιο διάσημο φρούτο του 21ου αιώνα
Οι πιο γνωστές ποικιλίες μάνγκο
Αν και έχουν καταγραφεί περισσότερες από 1.000 ποικιλίες μάνγκο, μόνο λίγες δεκάδες καλλιεργούνται σε μεγάλη εμπορική κλίμακα. Η Alphonso, γνωστή ως η «βασίλισσα» των ινδικών μάνγκο, ξεχωρίζει για το κίτρινο χρώμα, το έντονο άρωμα και τη βουτυράτη υφή της. Η Kent είναι ιδιαίτερα ζουμερή και σχεδόν χωρίς ίνες, γεγονός που την κάνει ιδανική για κατανάλωση φρέσκια. Η Keitt έχει μεγάλο μέγεθος και παραμένει πράσινη ακόμη και όταν ωριμάσει. Η Tommy Atkins είναι η πιο διαδεδομένη ποικιλία στο διεθνές εμπόριο, καθώς αντέχει καλύτερα στις μεταφορές, ενώ η μικρόσωμη Ataulfo, γνωστή και ως Honey Mango, ξεχωρίζει για τη γλυκύτητα και την κρεμώδη υφή της.
Πώς καταλαβαίνετε ότι ένα μάνγκο είναι ώριμο
Ένα από τα πιο συνηθισμένα λάθη είναι να κρίνουμε το μάνγκο μόνο από το χρώμα του. Στην πραγματικότητα πολλές ποικιλίες παραμένουν πράσινες ακόμη και όταν έχουν ωριμάσει.
Το καλύτερο κριτήριο είναι η αφή. Ένα ώριμο μάνγκο υποχωρεί ελαφρά όταν το πιέσουμε απαλά με τα δάχτυλα, χωρίς όμως να είναι πολύ μαλακό. Εξίσου σημαντικό είναι το άρωμα. Στη βάση του κοτσανιού θα πρέπει να αναδύεται ένα γλυκό, χαρακτηριστικό άρωμα. Αν δεν μυρίζει σχεδόν καθόλου, πιθανότατα χρειάζεται ακόμη λίγες ημέρες εκτός ψυγείου.
Πώς τρώγεται το μάνγκο
Το μάνγκο καταναλώνεται κυρίως φρέσκο, όμως οι χρήσεις του στη μαγειρική είναι πολύ περισσότερες.
- Στα γλυκά γίνεται παγωτό, sorbet, smoothie, μαρμελάδα, mousse, cheesecake ή συνοδεύει γιαούρτι και φρουτοσαλάτες. Η φυσική του γλυκύτητα ταιριάζει ιδιαίτερα με την καρύδα, το λάιμ, τον ανανά, τη βανίλια και τη σοκολάτα.
- Στις αλμυρές συνταγές δίνει φρεσκάδα σε πράσινες σαλάτες, ceviche, tacos και poke bowls, ενώ μετατρέπεται εύκολα σε σάλτσα για ψάρια και θαλασσινά ή σε chutney που συνοδεύει κάρυ, ψητό κοτόπουλο και χοιρινό.
Ακόμη και το άγουρο μάνγκο έχει τη δική του θέση στην κουζίνα. Σε πολλές περιοχές της Ινδίας γίνεται τουρσί ή αποξηραίνεται και αλέθεται σε σκόνη, γνωστή ως amchur, που χρησιμοποιείται ως φυσικό όξινο καρύκευμα.
Πόσα food miles κάνει μέχρι να φτάσει στην Ελλάδα
Το μάνγκο είναι από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα των food miles, δηλαδή της απόστασης που διανύει ένα τρόφιμο μέχρι να φτάσει στον καταναλωτή. Ανάλογα με τη χώρα προέλευσης, μπορεί να ταξιδέψει από 5.000 έως και περισσότερα από 10.000 χιλιόμετρα πριν φτάσει στην Ελλάδα. Τα περισσότερα εισάγονται με πλοία μέσα σε ειδικούς ψυκτικούς θαλάμους, καθώς αυτή η μέθοδος έχει σημαντικά μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα από την αεροπορική μεταφορά.
Ορισμένα όμως premium μάνγκο, που συλλέγονται σχεδόν ώριμα για να προσφέρουν καλύτερη γεύση και άρωμα, φτάνουν αεροπορικώς. Έτσι, μπορούν να καταναλωθούν λίγες μόνο ημέρες μετά τη συγκομιδή, όμως το ανθρακικό τους αποτύπωμα είναι αισθητά μεγαλύτερο.
Δείτε επίσης
Food miles: Πόσα χιλιόμετρα διανύει η τροφή μας;
Καλλιεργείται μάνγκο στην Ελλάδα;
Η σημαντικότερη εμπορική παραγωγή βρίσκεται σήμερα στη δυτική Κρήτη, κυρίως στα Χανιά, όπου οι πρώτες φυτεύσεις έγιναν πριν από αρκετές δεκαετίες. Το ήπιο μικροκλίμα της περιοχής αποδείχθηκε ιδανικό για την ανάπτυξη του υποτροπικού αυτού δέντρου. Μικρότερες ιδιωτικές καλλιέργειες έχουν εμφανιστεί και στην Πάρο, ενώ ο ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ πραγματοποιεί πιλοτικές φυτεύσεις σε Μεσσηνία και Λακωνία, εξετάζοντας την προσαρμογή του μάνγκο στις συνθήκες της νότιας Ελλάδας.
Στα Χανιά λειτουργεί επίσης το Ινστιτούτο Ελιάς, Υποτροπικών Φυτών και Αμπέλου του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, όπου διατηρείται μια από τις σημαντικότερες συλλογές υποτροπικών φυτών της χώρας, με πολλές διαφορετικές ποικιλίες μάνγκο. Στόχος των ερευνητών είναι να αξιολογήσουν ποιες ποικιλίες μπορούν να ανταποκριθούν καλύτερα στις ελληνικές συνθήκες και αν η καλλιέργεια μπορεί να επεκταθεί σε περιοχές με ήπιους χειμώνες.
Το μεγάλο πλεονέκτημα του ελληνικού μάνγκο είναι ότι δεν χρειάζεται να ταξιδέψει χιλιάδες χιλιόμετρα. Έτσι μπορεί να συγκομιστεί σε πιο ώριμο στάδιο, αποκτώντας πιο πλούσιο άρωμα και πιο γλυκιά γεύση.
Δείτε επίσης
Τα πάντα για το κρητικό μάνγκο (+συνταγές)
Φωτογραφία από την καλλιέργεια μάνγκο του Μανόλη Χαραλαμπάκη.
Μερικά ενδιαφέροντα στοιχεία που ίσως δεν γνωρίζατε
- Το μάνγκο συγγενεύει βοτανικά με το φιστίκι Αιγίνης και το κάσιους, καθώς όλα ανήκουν στην ίδια οικογένεια φυτών.
- Ένα δέντρο μάνγκο μπορεί να ζήσει περισσότερο από έναν αιώνα και υπάρχουν ιστορικά δέντρα ηλικίας αρκετών εκατοντάδων ετών που εξακολουθούν να παράγουν καρπούς.
- Το χαρακτηριστικό σχέδιο paisley, που συναντάμε σε υφάσματα και κεραμικά, πιστεύεται ότι εμπνεύστηκε από το σχήμα του καρπού του μάνγκο.
Δείτε επίσης
Η φράουλα που δεν γνωρίζουμε: Από τα 200 φρούτα μέχρι τα 20 άγρια είδη της
