Με αφετηρία πέντε συνέδρια σε Λάρισα, Καλαμάτα, Ιωάννινα, Θεσσαλονίκη και Αθήνα, οκτώ προσκεκλημένοι συζήτησαν στο Cantina Academy Round Table που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου για την ελληνική παραγωγή του 2040. Στο επίκεντρο, το νερό, η συνεργασία, η γνώση, η χρηματοδότηση και η σύνδεση με την αγορά.
Τι θα παράγει η Ελλάδα το 2040 και με ποιους όρους; Πώς θα ανταποκριθεί η ελληνική παραγωγή στην πίεση που ασκούν η κλιματική αλλαγή, οι περιορισμένοι φυσικοί πόροι, το κόστος και η μείωση του αγροτικού πληθυσμού; Και πώς θα εξασφαλιστεί ότι η τροφή που φτάνει στον καταναλωτή θα στηρίζεται σε μια παραγωγή με οικονομική προοπτική;
Αυτά τα ερωτήματα έδωσαν τον άξονα στο Round Table του Cantina Academy, που αποτέλεσε συνέχεια των πέντε συνεδρίων που πραγματοποιήθηκαν στη διάρκεια του 2025 και 2026, με πρωτοβουλία του Cantina και του Πρώτου Θέματος. Η διαδρομή αυτή έφερε στο προσκήνιο τις δυνατότητες, τα προβλήματα και τις προοπτικές της ελληνικής πρωτογενούς παραγωγής. Στο στρογγυλό τραπέζι, η συζήτηση στράφηκε στις επιλογές που χρειάζεται να γίνουν σήμερα για το μέλλον της.
Με αφετηρία τα συμπεράσματα των συνεδρίων, οκτώ προσκεκλημένοι από την πολιτεία, την πρωτογενή παραγωγή, την επιστήμη, τη χρηματοδότηση, τις επενδύσεις, την ενέργεια και την αγορά κλήθηκαν να εξετάσουν τα ζητήματα που αναδείχθηκαν και να απαντήσουν στα ερωτήματα που προκύπτουν, συνδέοντας τις διαφορετικές οπτικές γύρω από ένα κοινό ζητούμενο: τις προϋποθέσεις για τη διασφάλιση της τροφής του μέλλοντος.
Η παραγωγή χρειάζεται οικονομική προοπτική
Η οικονομική βιωσιμότητα του παραγωγού αποτέλεσε σταθερό σημείο αναφοράς. Η ποιότητα των ελληνικών προϊόντων και οι δυνατότητες διάθεσής τους δημιουργούν προοπτικές, αλλά η αξιοποίησή τους προϋποθέτει ότι ο αγρότης μπορεί να προγραμματίζει, να επενδύει και να συνεχίζει τη δραστηριότητά του.
Στις τοποθετήσεις καταγράφηκαν οι δυσκολίες που δημιουργούν το κόστος παραγωγής, η πρόσβαση στο νερό και στη χρηματοδότηση, η διαθεσιμότητα εργαζομένων και η αβεβαιότητα γύρω από πληρωμές και ενισχύσεις. Η συζήτηση για το μέλλον της τροφής συνδέθηκε έτσι με τις συνθήκες μέσα στις οποίες εργάζεται και λαμβάνει αποφάσεις ο παραγωγός.
Αντίστοιχα, η προσέλκυση νέων ανθρώπων στην αγροτική δραστηριότητα συνδέθηκε με την ανάγκη εκπαίδευσης, καθοδήγησης, χρηματοδότησης και ουσιαστικών ευκαιριών στην ύπαιθρο.
Νερό και ενέργεια στον σχεδιασμό της επόμενης μέρας
Η διαχείριση του νερού αναδείχθηκε σε βασικό παράγοντα για τη διατήρηση και την προσαρμογή της παραγωγής. Στο τραπέζι τέθηκαν η ανάγκη βελτίωσης των υποδομών, η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των υδάτινων πόρων και η συμβολή της τεχνολογίας στην άρδευση.
Η διαθεσιμότητα νερού και οι κλιματικές συνθήκες συνδέθηκαν επίσης με τις αποφάσεις για τις καλλιέργειες και τις πρακτικές που μπορούν να υποστηριχθούν σε κάθε περιοχή.
Στο ενεργειακό πεδίο, ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στην προβλεψιμότητα του κόστους. Η δυνατότητα μιας αγροτικής εκμετάλλευσης ή μιας μεταποιητικής επιχείρησης να γνωρίζει τις δαπάνες της αποτελεί προϋπόθεση για τον προγραμματισμό της παραγωγής και των επενδύσεών της.
Συνεργασία με συγκεκριμένο όφελος για τον αγρότη
Ο μικρός κλήρος και ο κατακερματισμός επανήλθαν ως δυσκολίες στην οργάνωση της ελληνικής παραγωγής. Η συνεργασία αναδείχθηκε ως βασική κατεύθυνση για την αντιμετώπισή τους.
Οι τοποθετήσεις έδωσαν περιεχόμενο σε αυτή την κατεύθυνση: τεχνική υποστήριξη, οργανωμένη διαχείριση, πρόσβαση σε αποθήκευση και μεταποίηση, εμπορικά δίκτυα και καλύτερες δυνατότητες διαπραγμάτευσης.
Συνεταιρισμοί, ομάδες παραγωγών και συμπράξεις με επιχειρήσεις συζητήθηκαν ως διαφορετικές μορφές οργάνωσης. Η αποτελεσματικότητά τους συνδέθηκε με την ποιότητα της διοίκησης, την αξιοποίηση εξειδικευμένων επαγγελματιών και το οικονομικό όφελος που μπορεί να αποκομίσει το μέλος τους.
Η γνώση πρέπει να γίνεται εφαρμόσιμη πρακτική
Η απόσταση ανάμεσα στην έρευνα και στην εφαρμογή της στο χωράφι αποτέλεσε ακόμη ένα κεντρικό ζήτημα. Η ύπαρξη επιστημονικής γνώσης και τεχνολογικών εργαλείων χρειάζεται να συνοδεύεται από τρόπους μεταφοράς τους στον παραγωγό.
Στη συζήτηση παρουσιάστηκε η πρόταση για ένα δίκτυο πειραματικών και επιδεικτικών αγροκτημάτων στις περιφέρειες, ώστε οι αγρότες να μπορούν να γνωρίζουν εφαρμογές σχετικές με τις δικές τους ανάγκες. Διατυπώθηκε επίσης η πρόταση για αγροδιατροφικό κέντρο καινοτομίας στην Ηλεία, με συνεργασία επιστημονικών φορέων και υποστήριξη της παραγωγής.
Η τεχνολογία συνδέθηκε με τη δυνατότητα καλύτερης διαχείρισης των πόρων και βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας. Παράλληλα, τέθηκε η ανάγκη οι βιώσιμες πρακτικές να συνοδεύονται από οικονομικά κίνητρα, ώστε η υιοθέτησή τους να έχει αναγνωρίσιμο όφελος για τον αγρότη.
Η αγορά ως μέρος της παραγωγικής απόφασης
Η σύνδεση με την αγορά ήταν ένα από τα πιο επίμονα θέματα του round table. Η γνώση της ζήτησης, των καναλιών διάθεσης και του οικονομικού αποτελέσματος της παραγωγής αναδείχθηκε ως απαραίτητο στοιχείο για τον σχεδιασμό της.
Η εμπορική πληροφόρηση χρειάζεται να φτάνει έγκαιρα στον παραγωγό, σε μορφή που μπορεί να αξιοποιήσει. Οι αλλαγές στις καταναλωτικές ανάγκες επηρεάζουν το προϊόν, τη μεταποίησή του, τη συσκευασία και τον τρόπο διάθεσής του.
Στην ίδια κατεύθυνση, οι επενδύσεις συζητήθηκαν σε σχέση με την πρόσβαση σε πρώτη ύλη, την τεχνική γνώση και τα εμπορικά δίκτυα. Κρίσιμο ζητούμενο παραμένει η αξία που επιστρέφει στον παραγωγό και στην τοπική οικονομία.
Οι καλεσμένοι του Round Table του Cantina Academy που κλήθηκαν να εξετάσουν τα συμπεράσματα των συνεδρίων προσέγγισαν αυτά τα ζητήματα από διαφορετικές πλευρές, συνθέτοντας την εικόνα των αλλαγών που απαιτούνται.
Μαργαρίτης Σχοινάς: 1 δισ. ευρώ για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων έως το 2034
Την προοπτική συνολικών επενδύσεων ύψους 1 δισ. ευρώ για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων έως το 2034, με χρηματοδότηση από ευρωπαϊκούς πόρους και Συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) ανακοίνωσε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Μαργαρίτης Σχοινάς. Έδωσε έμφαση στην ποιότητα και στην αναγνωρισιμότητα των ελληνικών προϊόντων, προσδιόρισε το νερό, τη συνεργασία και την τεχνολογία ως βασικούς άξονες για το μέλλον. Ανέδειξε τον ρόλο του ιδιωτικού τομέα στον εντοπισμό εμπορικών ευκαιριών και την ευθύνη της πολιτείας για το ρυθμιστικό πλαίσιο, τη λειτουργία των αγροτικών πληρωμών και την εξασφάλιση πόρων.
Διαβάστε αναλυτικά την τοποθέτηση του Μαργαρίτη Σχοινά
Μιχάλης Κατρίνης: Συνεκτικό σχέδιο και αξία για την τοπική οικονομία
Ο βουλευτής Ηλείας του ΠΑΣΟΚ Μιχάλης Κατρίνης στάθηκε στην αβεβαιότητα, στον κατακερματισμό και στην απόσταση παραγωγής και αγοράς. Πρότεινε σχεδιασμό με βάση τα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής, υποστήριξη των συνεργατικών σχημάτων και επενδύσεις στο νερό και στη γνώση. Στο πλαίσιο αυτό, κατέθεσε την πρόταση για αγροδιατροφικό κέντρο καινοτομίας στην Ηλεία.
Διαβάστε αναλυτικά την τοποθέτηση του Μιχάλη Κατρίνη
Θωμάς Μπαρτζανάς: Η έρευνα κοντά στις ανάγκες του αγρότη
Ο αντιπρύτανης Έρευνας, Οικονομικών και Ανάπτυξης του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Θωμάς Μπαρτζανάς παρουσίασε την πρόταση για περιφερειακό δίκτυο πειραματικών και επιδεικτικών αγροκτημάτων. Υπογράμμισε την ανάγκη η τεχνογνωσία να φτάνει στον παραγωγό και να εφαρμόζεται στην καθημερινή του δραστηριότητα. Συνέδεσε επίσης τη βιωσιμότητα με τη διαμόρφωση οικονομικών κινήτρων.
Διαβάστε αναλυτικά την τοποθέτηση του Θωμά Μπαρτζανά
Νίκος Γούσιος: Υποστήριξη και επαγγελματική οργάνωση των συνεταιρισμών
Ο αντιπρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Φαρσάλων «ΕΝΙΠΕΑΣ» Νίκος Γούσιος μετέφερε την πλευρά του παραγωγού στη συζήτηση για τη συνεργασία. Στάθηκε στην εμπιστοσύνη προς τα συλλογικά σχήματα, στην υποστήριξη της παραγωγής και στην ανάγκη οι εξειδικευμένες εργασίες ενός συνεταιρισμού να αναλαμβάνονται από κατάλληλους επαγγελματίες.
Διαβάστε αναλυτικά την τοποθέτηση του Νίκου Γούσιου
Αλκιβιάδης Αλεξάνδρου: Χρηματοδότηση με στόχο τη μετάβαση
Ο γενικός διευθυντής Αγροτικής Τραπεζικής της Πειραιώς Αλκιβιάδης Αλεξάνδρου έδωσε έμφαση στη χρηματοδότηση αλλαγών που μπορούν να δημιουργήσουν μεγαλύτερη αξία στην παραγωγή. Ανέδειξε τη σημασία του συνδυασμού οικονομικής και τεχνικής γνώσης και αναφέρθηκε σε διαφορετικές μορφές συνεργασίας μεταξύ παραγωγών, συνεταιρισμών, επιχειρήσεων και επενδυτών.
Διαβάστε αναλυτικά την τοποθέτηση του Αλκιβιάδη Αλεξάνδρου
Απόστολος Ταμβακάκης: Σύνδεση με την πραγματική αγορά
Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της EOS Capital Partners υπογράμμισε τη σημασία της εμπορικής γνώσης και της επιχειρηματικής οργάνωσης. Έθεσε ως βασικό ζητούμενο τη στενότερη σύνδεση του πρωτογενούς τομέα με την αγορά και στάθηκε στην ανάγκη οι παραγωγοί να γνωρίζουν το οικονομικό αποτέλεσμα της δραστηριότητάς τους.
Διαβάστε αναλυτικά την τοποθέτηση του Απόστολου Ταμβακάκη
Απόστολος Αποστολάκος: Έγκαιρη και αξιοποιήσιμη πληροφόρηση
Ο επιχειρηματίας και στρατηγικός σύμβουλος, πρώην διευθύνων σύμβουλος του ΟΚΑΑ, εστίασε στα κανάλια διάθεσης και στις μεταβολές της ζήτησης. Τόνισε την ανάγκη η πληροφορία της αγοράς να φτάνει γρήγορα στον παραγωγό, ώστε να μπορεί να προσαρμόζει τις επιλογές του και να αξιοποιεί τις εμπορικές δυνατότητες των προϊόντων του.
Διαβάστε αναλυτικά την τοποθέτηση του Απόστολου Αποστολάκου
Νίκος Κόρδαρης: Προβλεψιμότητα στο ενεργειακό κόστος
Ο Business Development Senior Manager (B2B) της Protergia | Metlen Νίκος Κόρδαρης ανέδειξε τη σημασία του ενεργειακού προγραμματισμού για τον αγρότη και τη μεταποιητική επιχείρηση. Στάθηκε στην ανάγκη περιορισμού της αβεβαιότητας και στον ρόλο της συνεργασίας για την πρόσβαση των παραγωγών σε λύσεις προσαρμοσμένες στις ανάγκες τους.
Διαβάστε αναλυτικά την τοποθέτηση του Νίκου Κόρδαρη
Από τη συζήτηση στις αποφάσεις
Το Cantina Academy, μια πρωτοβουλία του Cantina και του Πρώτου Θέματος, στη διάρκεια της διετίας που διανύουμε έφερε τις επιμέρους προσεγγίσεις σε διάλογο. Η παραγωγή, οι φυσικοί πόροι, η επιστημονική γνώση, η χρηματοδότηση και η αγορά εξετάστηκαν ως αλληλένδετα μέρη της ίδιας προσπάθειας.
Αυτό είναι και το βασικό συμπέρασμα της συζήτησης που ακολούθησε το ταξίδι σε Λάρισα, Καλαμάτα, Ιωάννινα, Θεσσαλονίκη και Αθήνα: η προετοιμασία για την τροφή του μέλλοντος απαιτεί συντονισμό ανθρώπων, γνώσης και επενδύσεων, με επίκεντρο τη δυνατότητα του παραγωγού να συνεχίσει να παράγει.
Η ποιότητα των ελληνικών τροφίμων αποκτά προοπτική όταν στηρίζεται σε αποτελεσματική διαχείριση των πόρων, οργανωμένη παραγωγή και πρόσβαση στην αγορά. Οι αποφάσεις γι’ αυτές τις προϋποθέσεις είναι αποφάσεις του σήμερα.
