Ο φραπέ είναι ένα ρόφημα που για δεκαετίες συνόδευσε τις καλοκαιρινές μας στιγμές και έγινε συνώνυμο της ανεμελιάς και της παρέας. Παρότι παραγκωνίστηκε από τον freddo, εξακολουθεί να διαθέτει πιστό κοινό που τον υπερασπίζεται με πάθος και τον εντάσσει στη δική του καθημερινή τελετουργία. Το τελευταίο διάστημα, φαίνεται ότι η Gen Z αρχίζει να τον ανακαλύπτει και να τον συμπεριλαμβάνει στην καθημερινότητά της.
Η γέννηση ενός μύθου
Η ιστορία του τοποθετείται το 1957 στη Θεσσαλονίκη, κατά τη διάρκεια της 22ης Διεθνούς Έκθεσης. Ο Δημήτρης Βακόνδιος, υπάλληλος της έκθεσης και λάτρης του ζεστού στιγμιαίου καφέ, προσπάθησε να φτιάξει τον συνηθισμένο καφέ του, αλλά δεν είχε στη διάθεσή του ζεστό νερό. Χρησιμοποίησε κρύο νερό, στιγμιαίο καφέ και ζάχαρη, τα έβαλε σε ένα σέικερ και τα χτύπησε. Έτσι γεννήθηκε, σχεδόν τυχαία, ο φραπέ, ένας παγωμένος καφές με πλούσιο αφρό που θα γινόταν σύντομα κομμάτι της ελληνικής καθημερινότητας. Η ονομασία του, δανεισμένη από τη γαλλική λέξη «frappé», περιγράφει ακριβώς το απαραίτητο «χτύπημα» του καφέ.
Η πρώτη ύλη και ο μύθος του «βαρύ» καφέ
Ο φραπέ βασίζεται στον στιγμιαίο καφέ, έναν αφυδατωμένο καφέ φίλτρου που έχει φιλτραριστεί επανειλημμένα και έχει απαλλαγεί από την υγρασία του πριν πάρει τη μορφή των γνωστών κόκκων. Γι’ αυτό και το χτύπημα με νερό σε θερμοκρασία δωματίου είναι αναγκαίο για τη σωστή διάλυσή του. Παρά τον διαδεδομένο μύθο, ο στιγμιαίος καφές δεν είναι ο «βαρύτερος» σε καφεΐνη· περιέχει 65 έως 100 mg ανά φλιτζάνι, λιγότερα δηλαδή από τον καφέ φίλτρου που μπορεί να φτάσει τα 120 mg.
Από την κλασική συνταγή στις δημιουργικές παραλλαγές
Η κλασική συνταγή του φραπέ περιλαμβάνει στιγμιαίο καφέ, ζάχαρη, λίγο νερό σε θερμοκρασία δωματίου, γάλα – συχνά εβαπορέ – και στη συνέχεια πάγο και κρύο νερό. Με τα χρόνια, το ρόφημα αυτό απέκτησε δεκάδες παραλλαγές: από την εκδοχή με παγωτό, μέχρι εκείνη με Baileys που προσφέρει βελούδινη υφή, τη γλυκιά παραλλαγή με ζαχαρούχο γάλα και τις πιο εντυπωσιακές εκδοχές με σαντιγί και σιρόπια. Ο στιγμιαίος καφές βρήκε θέση και στη ζαχαροπλαστική, σε τιραμισού, παγωτά και milkshakes.
Τα μυστικά της επιτυχίας
Το νερό αποτελεί καθοριστικό παράγοντα: αν είναι πολύ κρύο, ο καφές δεν διαλύεται σωστά. Ο ιδανικός αφρός δημιουργείται όταν ο καφές χτυπηθεί με γάλα προτού προστεθούν πάγος και νερό. Για όσους δεν αγαπούν το γάλα, το δυνατό χτύπημα καφέ, ζάχαρης και ελάχιστου νερού δημιουργεί μια κρέμα τύπου «μαρέγκας» που δίνει πλούσιο αποτέλεσμα.
Ο στιγμιαίος καφές προσφέρει σημαντικά αντιοξειδωτικά, δρα τονωτικά χάρη στην καφεΐνη και έχει μόλις δύο θερμίδες. Μόνο τα ντεκόρ των σύγχρονων παραλλαγών – ζάχαρη, σιρόπια, κρέμες και παγωτά – αυξάνουν το θερμιδικό του φορτίο.
Η νοσταλγία του πιο ελληνικού καφέ
Ο φραπέ έχει αφήσει έντονο συναισθηματικό αποτύπωμα σε όσους μεγάλωσαν μαζί του. Από τα ραντεβού στον θρυλικό Λέντζο στο Παγκράτι – όπου πολιτικοί, καλλιτέχνες και απλός κόσμος μοιράζονταν τα ίδια τραπέζια – μέχρι τις ατελείωτες συζητήσεις σε μπαλκόνια και καλοκαιρινές αυλές, ο φραπέ αποτέλεσε κάτι περισσότερο από ρόφημα: μια καθημερινή, σχεδόν τελετουργική εμπειρία. Ακόμη κι αν σήμερα έχει δώσει τη θέση του σε πιο σύγχρονα είδη καφέ, παραμένει για πολλούς ο πιο «ελληνικός» καφές.
Ο φραπέ δεν είναι απλώς μια ελληνική συνήθεια. Είναι ένα πολιτισμικό ίχνος, μια ιστορία που ξεκίνησε τυχαία αλλά εξελίχθηκε σε αναπόσπαστο κομμάτι της σύγχρονης ελληνικής ταυτότητας. Ένα ποτήρι που κρύβει μέσα του γεύση, μνήμη και ένα κομμάτι της νεοελληνικής ζωής. Και φαίνεται ότι αυτό είναι κάτι που έχει αρχίσει το τελευταίο διάστημα να δοκιμάζει και η νέα γενιά Ελλήνων, καθώς ο φραπέ βρίσκει το νέο κοινό του σε ένα τμήμα της GenZ.
Πώς πίνει τον φραπέ η Gen Z – και γιατί τον κάνει ξανά μόδα
Η νέα γενιά δεν ανακάλυψε απλώς τον φραπέ· τον επανερμήνευσε. Το πιο χαρακτηριστικό ρόφημα των ελληνικών καλοκαιριών επιστρέφει με vintage αναφορές, αλλά σε μια εντελώς διαφορετική εκδοχή από εκείνη της δεκαετίας του ’90. Δεν είναι πια μόνο «γλυκός με γάλα». Η Gen Z τον πίνει με εναλλακτικά γάλατα, όπως βρώμης ή αμυγδάλου, με λιγότερη ζάχαρη ή και καθόλου, συχνά σε παρασκευές που θυμίζουν περισσότερο iced coffee παρά τον κλασικό φραπέ.
Παράλληλα, ο φραπέ ταιριάζει απόλυτα με τη λογική του little treat: μια μικρή, προσιτή απόλαυση μέσα στην ημέρα. Για τη Gen Z, που κινείται ανάμεσα σε οικονομικούς περιορισμούς και γρήγορους ρυθμούς ζωής, ο φραπές λειτουργεί ως μια εύκολη και οικονομική λύση για την καθημερινή δόση καφεΐνης — χωρίς τη δέσμευση ή το κόστος των specialty καφέδων.
Η κρεμώδης υφή του παίζει επίσης ρόλο. Η προτίμηση της νέας γενιάς σε κρύα ροφήματα με πλούσια αίσθηση και coffee creamers ευνοεί τον φραπέ. Δεν είναι τυχαίο ότι ο φραπέ επανεμφανίζεται και στα social media. Με μοντέρνα ποτήρια, minimal αισθητική ή playful toppings, γίνεται instagrammable, αποκτώντας θέση στην κουλτούρα των iced coffees που κυριαρχεί σε TikTok και Instagram.
Διαβάστε επίσης:
Η γιαγιά μου έβαζε ταχίνι στον καφέ της – 50 χρόνια μετά, το νέο viral του TikTok
Γιατί ο ελληνικός είναι ο καλύτερος καφές να ξεκινήσουμε τη μέρα
18 σπιτικά συνοδευτικά του καφέ που απογειώνουν την εμπειρία μας
