Τα θαλασσινά δεν είναι από τις πρώτες επιλογές όταν σκεφτόμαστε το παιδικό πιάτο και όχι τυχαία. Από τις αλλεργίες μέχρι τη σωστή συντήρηση και το μαγείρεμα, είναι μια κατηγορία τροφίμων που θέλει περισσότερη προσοχή.
Πότε μπορούμε να δώσουμε θαλασσινά στα παιδιά
Σε γενικές γραμμές, το ψάρι μπορεί να ενταχθεί νωρίς στην παιδική διατροφή. Τι γίνεται όμως με τα πιο «ευαίσθητα» θαλασσινά, όπως τα μαλακόστρακα, τα κεφαλόποδα και κυρίως τα οστρακοειδή; Σίγουρα, χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή, τόσο ως προς τον χρόνο εισαγωγής, όσο και ως προς την ποσότητα και τον τρόπο παρασκευής. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι δεν ξεκινάμε με μύδια, στρείδια ή καλαμαράκια τηγανητά. Ξεκινάμε πιο ήπια, με μικρές ποσότητες, καλομαγειρεμένες, και παρακολουθούμε πώς ανταποκρίνεται το παιδί. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η θρεπτική αξία, αλλά και η ανεκτικότητα και η ασφάλεια.
Η πρώτη μεγάλη αρχή, όχι ωμά ή μισοψημένα θαλασσινά
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο για την ασφάλεια κατά την κατανάλωση θαλασσινών. Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι τα ωμά ή μισομαγειρεμένα θαλασσινά, μπορεί να συνδέονται με τροφιμογενείς λοιμώξεις, ενώ η EFSA δίνει έμφαση στην πιθανότητα επιμόλυνσης από βακτήρια του γένους Vibrio, τα οποία μπορεί να υπάρχουν στα θαλασσινά και να προκαλέσουν από γαστρεντερίτιδα, έως σοβαρότερες λοιμώξεις, ιδίως σε ευάλωτες ομάδες. Με πιο απλά λόγια, πιάτα όπως sushi με ωμά θαλασσινά, ωμά στρείδια ή «λίγο ψημένα» οστρακοειδή, μπορούν να περιμένουν για μεγαλύτερες ηλικίες.
Ο ΠΟΥ, μέσα από τα «Πέντε Κλειδιά για Ασφαλέστερα Τρόφιμα», είναι σαφής: Μαγειρεύουμε καλά, κρατάμε τα τρόφιμα σε ασφαλείς θερμοκρασίες και αποφεύγουμε την απόψυξη σε θερμοκρασία δωματίου. Τα θαλασσινά είναι τρόφιμα τα οποία θέλουν πλήρες ψήσιμο ή βράσιμο, όχι «τόσο, μέχρι να αλλάξει χρώμα». Η σύσταση για επαρκές μαγείρεμα γύρω στους 70°C στον πυρήνα του τροφίμου, αποτελεί κρίσιμη συνθήκη, ιδιαίτερα όταν μιλάμε για τρόφιμα που αλλοιώνονται εύκολα. Για τα παιδιά, προτιμούμε βραστά, ψητά ή μαγειρεμένα στον φούρνο, χωρίς βαριές σάλτσες, υπερβολικό αλάτι ή πολύ τηγάνισμα.
Η σωστή αλυσίδα ψύξης
Στα θαλασσινά, η ασφάλεια κρίνεται πολύ πριν φτάσουμε στην κατσαρόλα. Κρίνεται στην αγορά, στη μεταφορά και στη συντήρηση. Ο ΕΦΕΤ επιμένει στην τήρηση της ψυχρής αλυσίδας, στην προσεκτική επιλογή νωπών προϊόντων και στον έλεγχο της επισήμανσης στα αποψυγμένα αλιεύματα. Αν ένα προϊόν έχει αποψυχθεί, αυτό πρέπει να δηλώνεται ευκρινώς με την ένδειξη «αποψυχθέν», ενώ απαγορεύεται η απόψυξη στα καταστήματα πώλησης. Στο σπίτι, μεταφέρουμε γρήγορα τα θαλασσινά στο ψυγείο, δεν τα αφήνουμε στον πάγκο, και φροντίζουμε ώστε η απόψυξη να γίνεται μόνο μέσα στο ψυγείο.
Τι ελέγχουμε όταν αγοράζουμε νωπά ή κατεψυγμένα θαλασσινά
Στα κεφαλόποδα, όπως καλαμάρια, θράψαλα και χταπόδια, προσέχουμε να μην υπάρχει δυσάρεστη ή αμμωνιακή οσμή, η επιφάνεια να είναι υγρή και γυαλιστερή, η σάρκα συμπαγής και τα μάτια καθαρά και ζωηρά. Στα οστρακοειδή με κέλυφος, όπως μύδια και στρείδια, ελέγχουμε ότι είναι ζωντανά, το κέλυφος πρέπει να είναι κλειστό, ή να κλείνει ερμητικά με ελαφρά πίεση. Στα μαλακόστρακα, όπως οι γαρίδες, αποφεύγουμε όσα έχουν μαύρες κηλίδες ιδιαίτερα στην περιοχή της κοιλιάς, δυσάρεστη οσμή ή αλλοιωμένη όψη.
Τα κατεψυγμένα, από την άλλη, δεν είναι «κατώτερη» λύση. Συχνά είναι μια πιο ασφαλής και πρακτική επιλογή, αρκεί να έχουν διατηρηθεί σωστά στους -18°C, να μην έχουν σημάδια κακής κατάψυξης ή επανακατάψυξης και να αποψυχθούν σωστά στο σπίτι. Σε αρκετές περιπτώσεις, ένα καλό κατεψυγμένο προϊόν είναι πιο ασφαλές, από ένα δήθεν «φρέσκο», το οποίο έχει ταλαιπωρηθεί θερμικά μέχρι να φτάσει στην κουζίνα μας.
Αλλεργίες στα θαλασσινά
Τα ψάρια, τα μαλάκια και τα οστρακοειδή ανήκουν στις τροφές που μπορούν να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις. Η EFSA υπενθυμίζει ότι τα ψάρια συγκαταλέγονται στα συχνότερα αλλεργιογόνα για τα παιδιά, ενώ και ο ΕΦΕΤ σημειώνει ότι ψάρια, μαλάκια και οστρακοειδή είναι γνωστά αλλεργιογόνα που πρέπει να δηλώνονται ευκρινώς στα τρόφιμα. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να τα αποκλείσουμε προληπτικά χωρίς λόγο. Σημαίνει ότι τα εισάγουμε σταδιακά, σε μικρή ποσότητα, κατά προτίμηση μόνα τους και όχι μέσα σε «φορτωμένα» πιάτα, ώστε να καταλάβουμε εύκολα αν υπάρχει αντίδραση.
Ένα ακόμη σημείο που χρειάζεται προσοχή είναι οι χημικοί κίνδυνοι, ιδιαίτερα ο μεθυλυδράργυρος. Ο μεθυλυδράργυρος βρίσκεται κυρίως στα ψάρια και στα θαλασσινά και είναι ιδιαίτερα τοξικός για το αναπτυσσόμενο νευρικό σύστημα. Αυτό δεν ακυρώνει τα οφέλη της κατανάλωσης ψαριών, μας οδηγεί, όμως, σε πιο έξυπνες επιλογές. Προτιμούμε μικρότερα ψάρια και μεγαλύτερη ποικιλία. Δεν επιλέγουμε τα μεγάλα αρπακτικά είδη ψαριών ή οστρακοειδή, καθώς η πιθανότητα συσσώρευσης υδραργύρου αυξάνεται.
Προσοχή στα κατεψυγμένα
Ένα παιδί δεν κινδυνεύει μόνο από ένα κακώς μαγειρεμένο θαλασσινό, αλλά και από ένα κακής ποιότητας επεξεργασμένο προϊόν. Πολλά έτοιμα κατεψυγμένα θαλασσινά, πανέ ή προτηγανισμένα προϊόντα κρύβουν πολύ αλάτι, πρόσθετα και λίπος. Έτσι, ενώ στην ετικέτα διαβάζουμε «καλαμαράκια» ή «γαρίδες», στην πραγματικότητα αγοράζουμε ένα πολύ επεξεργασμένο τρόφιμο. Για το παιδικό τραπέζι, προτιμούμε απλά προϊόντα και μαγείρεμα στο σπίτι. Το ζητούμενο είναι να φτάσει στο πιάτο μας η πρώτη ύλη, όχι η υπερ-επεξεργασμένη εκδοχή της.
Τελικά, τι κρατάμε ως βασικό κανόνα;
Όταν δίνουμε στα παιδιά θαλασσινά, δεν χρειάζεται να κινούμαστε ούτε με υπερβολικό φόβο, ούτε όμως και με αφέλεια. Χρειάζεται να θυμόμαστε πέντε απλά πράγματα. Επιλέγουμε από αξιόπιστο σημείο πώλησης, προσέχουμε την ψυχρή αλυσίδα, αποφεύγουμε τα ωμά, μαγειρεύουμε πλήρως και εισάγουμε σταδιακά, παρακολουθώντας για πιθανή αλλεργία. Αν το κάνουμε αυτό, τα θαλασσινά μπορούν να έχουν θέση στη διατροφή των παιδιών με τρόπο ασφαλή, ισορροπημένο και γευστικό.
Διαβάστε επίσης:
Τι προσέχει μια χημικός τροφίμων όταν ψωνίζει στο μανάβικο
Τι προσέχει μία χημικός τροφίμων όταν ψωνίζει παϊδάκια
