Κάπου ανάμεσα στα stories με smoothies και στα reels με skincare routines, έχει αναδυθεί ένας πρωταγωνιστής της σύγχρονης ευζωΐας, το βρώσιμο κολλαγόνο. Από σκόνες που ανακατεύονται σε καφέ μέχρι κάψουλες που υπόσχονται να γυρίσουν το ρολόι της ηλικίας πίσω, το κολλαγόνο μοιάζει με το ιερό δισκοπότηρο της νεότητας ή μήπως όχι; Ώρα να ξετυλίξουμε το κουβάρι των επιστημονικών δεδομένων, πέρα από το «hype» και τις φωτογενείς συσκευασίες, για να δούμε τι πραγματικά ισχύει για το βρώσιμο κολλαγόνο και τι ανήκει στη σφαίρα των μύθων.
Τι είναι στην πραγματικότητα το κολλαγόνο;
Το κολλαγόνο είναι κάτι σαν τον «σιωπηλό ήρωα» του σώματός μας, η πιο άφθονη πρωτεΐνη που βρίσκεται σχεδόν παντού, από το δέρμα και τους τένοντες, μέχρι τα οστά και τους χόνδρους. Χάρη σε αυτό, το δέρμα μας είναι ελαστικό, οι αρθρώσεις μας λειτουργούν ομαλά και οι ιστοί μας αντέχουν στην καθημερινή φθορά. Συνολικά, υπάρχουν τουλάχιστον 28 τύποι κολλαγόνου, με τους τύπους I, II και III να είναι οι πιο κοινοί. Οι δύο πρώτοι έχουν βαρύτητα όταν μιλάμε για δέρμα, καθώς είναι υπεύθυνοι για τη δομή και την ελαστικότητά του.
Το σώμα παράγει από μόνο του κολλαγόνο, όμως, όχι για πάντα. Από την ηλικία των 25 και μετά, η φυσική του παραγωγή αρχίζει να φθίνει. Και κάπου εκεί αρχίζουν να σχηματίζονται οι πρώτες ρυτίδες, να μειώνεται η σφριγηλότατα και να γεννιέται το ερώτημα, μπορούμε να το πάρουμε πίσω;
Απορροφάται το βρώσιμο κολλαγόνο ή «χάνονται όλα στο στομάχι»;
Ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα γύρω από τα συμπληρώματα κολλαγόνου είναι αν όντως φτάνουν εκεί που πρέπει. Μήπως πρόκειται για άλλη μια πανάκριβη πρωτεΐνη που απλώς διασπάται όπως όλες οι άλλες; Η απάντηση, σύμφωνα με την επιστήμη, είναι πιο θετική απ’ όσο ίσως φανταζόμασταν.
Τα περισσότερα σκευάσματα περιέχουν υδρολυμένο κολλαγόνο, δηλαδή κολλαγόνο που έχει «σπάσει» σε μικρότερα μόρια (τα λεγόμενα πεπτίδια), ώστε να μπορεί να απορροφηθεί ευκολότερα από τον οργανισμό. Μελέτες δείχνουν πως πάνω από το 63% του κολλαγόνου απορροφάται με τη μορφή αυτών των πεπτιδίων, μέσω εντερικής μεταφοράς. Η βιοδιαθεσιμότητα του κυμαίνεται μεταξύ 49% και 86%, ανάλογα με τη μορφή και την επεξεργασία.
Και ναι, αυτά τα πεπτίδια δεν παραμένουν απλώς στο αίμα. Μεταβολίζονται κυρίως στο ήπαρ και καταλήγουν να κυκλοφορούν στο σώμα, φτάνοντας και στο δέρμα ενισχύοντας θεωρητικά τη δομή του.
Το κολλαγόνο ως «καλλυντικό εκ των έσω». Τι λένε οι μελέτες;
Η πλέον ενδιαφέρουσα διάσταση του βρώσιμου κολλαγόνου είναι αυτή που αφορά το δέρμα. Μπορεί πραγματικά να μειώσει τις ρυτίδες ή πρόκειται για placebo με σκόνη γλυκίνης; Οι κλινικές μελέτες δίνουν ελπίδα, αλλά με κάποιες επιφυλάξεις. Μια τυχαιοποιημένη μελέτη σε γυναίκες άνω των 30 έδειξε ότι η καθημερινή λήψη 2,5g χαμηλού μοριακού βάρους πεπτιδίων κολλαγόνου οδήγησε σε:
- 46% μείωση του όγκου των ρυτίδων
- 44% μείωση της επιφάνειάς τους
- 34% αύξηση της ενυδάτωσης του δέρματος
Άλλη μελέτη, σε ασιατικό πληθυσμό, έδειξε σημαντική αύξηση της πυκνότητας και ελαστικότητας του δέρματος σε διάστημα 12 εβδομάδων. Αν και τα αποτελέσματα των μελετών μέχρι τώρα, δείχνουν συνέπεια, υπάρχουν περιορισμοί. Τα δείγματα είναι συχνά μικρά, η διάρκεια παρακολούθησης σύντομη (6-12 εβδομάδες) και, σε κάποιες περιπτώσεις, τα αποτελέσματα ίσως οφείλονται σε συνδυασμό συστατικών και όχι αποκλειστικά στο κολλαγόνο.
Θαλάσσιο, ζωικό ή vegan κολλαγόνο;
Οι πιο δημοφιλείς πηγές είναι το κολλαγόνο από ψάρια (θαλάσσιο) και από αγελάδες (ζωικό). Το θαλάσσιο έχει το πλεονέκτημα της πιο εύκολης απορρόφησης και μικρότερου κινδύνου φλεγμονών, ενώ και τα δύο περιέχουν τους τύπους Ι και ΙΙΙ που σχετίζονται με την υγεία του δέρματος.
Τα vegan “κολλαγόνα”, από την άλλη, δεν περιέχουν κολλαγόνο per se. Αντίθετα, βασίζονται σε αμινοξέα και μικροθρεπτικά συστατικά (όπως η βιταμίνη C) που ενισχύουν την παραγωγή κολλαγόνου από τον οργανισμό. Υπάρχουν βέβαια και τεχνολογίες βιοσύνθεσης που δημιουργούν πραγματικό κολλαγόνο μέσω γενετικά τροποποιημένων μικροοργανισμών, αλλά αυτά τα προϊόντα δεν κυκλοφορούν ευρέως στην αγορά.
Υπάρχουν και άλλα οφέλη εκτός από το δέρμα;
Η σύντομη απάντηση είναι ναι, αλλά με αστερίσκους. Ορισμένες μελέτες δείχνουν θετική επίδραση του κολλαγόνου σε αθλητές με αρθραλγία, σε άτομα με οστεοαρθρίτιδα και ακόμη και σε κάποιους δείκτες καρδιαγγειακής υγείας. Ωστόσο, όπως και με τις δερματικές ωφέλειες, οι αποδείξεις είναι κυρίως ενθαρρυντικές, όχι αδιάσειστες. Χρειάζεται περισσότερη, πιο μακροπρόθεσμη έρευνα.
Το κολλαγόνο στην κουζίνα: Μόδα ή επιστροφή στις ρίζες;
Αν και σήμερα τα συμπληρώματα κυριαρχούν, η αλήθεια είναι πως η λήψη κολλαγόνου μέσω τροφίμων δεν είναι καινούργια πρακτική. Ο καλός παλιός ζωμός από κόκαλα, τόσο παρεξηγημένος όσο και θρεπτικός, αποτελεί φυσική πηγή ζελατίνης, που είναι μορφή κολλαγόνου.
Η παραδοσιακή γαστρονομία, με τα μαγειρεμένα εντόσθια, τις σούπες με μεδούλια και τα σιγομαγειρεμένα κόκκαλα, υπήρξε ανέκαθεν πιο «μπροστά» απ’ ό,τι φανταζόμασταν. Σήμερα, η επιστήμη της διατροφής επιστρέφει σε αυτές τις πρακτικές, ανακαλύπτοντας ξανά τα διατροφικά τους οφέλη.
Και τελικά αξίζει;
Το βρώσιμο κολλαγόνο δεν είναι πανάκεια, αλλά ούτε και απάτη. Αν χρησιμοποιηθεί σωστά, με συνέπεια και με επίγνωση των περιορισμών του, μπορεί να αποτελέσει ένα ενδιαφέρον, μη επεμβατικό εργαλείο για τη βελτίωση της ποιότητας του δέρματος. Αρκεί να θυμόμαστε πως η επιστήμη δεν υπογράφει συμβόλαια με την αιώνια νεότητα, τουλάχιστον όχι προς το παρόν. Κάθε αλλαγή ξεκινά από μέσα προς τα έξω και όχι μόνο με πεπτίδια, αλλά και με επαρκή ύπνο, ενυδάτωση, αντιοξειδωτικά και, φυσικά, ισορροπημένη διατροφή.
Στο τέλος της ημέρας, η ομορφιά δεν μετριέται σε mg κολλαγόνου, αλλά στην αρμονία ανάμεσα σε γνώση, φροντίδα και απόλαυση. Και ίσως ένα ζεστό μπολ ζωμού να είναι η πιο αυθεντική εκδοχή αυτού.
Δείτε επίσης
Kombucha: Το ζυμωμένο «ελιξίριο» που έγινε παγκόσμια τάση
Το άρθρο της εβδομάδας
