Αν υπάρχει ένα σημείο της κουζίνας που λέει πολλά για τις συνήθειές μας, αυτό είναι το ψυγείο. Εκεί καταλήγουν τα εβδομαδιαία ψώνια, τα περισσεύματα από το μεσημεριανό και τα λαχανικά που αγοράστηκαν «για να μην ξεμείνουμε».
Το ψυγείο της θείας Σοφούλας είναι ένα από εκείνα τα κλασικά ψυγείο που συναντά κανείς ακόμη σε πολλά σπίτια. Κοιτάζοντάς το, συνειδητοποιήσαμε ότι μοιάζει αρκετά με τα ψυγεία πολλών νοικοκυριών: τάπερ με περισσεύματα, σακουλάκια με λαχανικά, μπουκάλια και διάφορες ανοιγμένες συσκευασίες. Αυτή ακριβώς η οικεία εικόνα μάς έδωσε την ιδέα να δούμε το θέμα εις βάθος.
Δείξαμε τις φωτογραφίες από το εσωτερικό του ψυγείου στον Ιωάννη Γ. Κακό, διακεκριμένο τεχνολόγο τροφίμων, MSc, για να μας εξηγήσει τα λάθη, που υπάρχουν στην οργάνωση και αποθήκευση τροφών σε αυτό το ψυγείο. Οι φωτογραφίες λειτούργησαν σαν ένας μικρός χάρτης των συνηθειών ενός σπιτιού: ανάμεσα σε σακουλάκια, τάπερ και μπουκάλια, ο ειδικός εντόπισε μικρά λάθη που συναντώνται συχνά στα νοικοκυριά και επηρεάζουν τόσο την ασφάλεια όσο και τη σπατάλη των τροφίμων
Ένα γεμάτο ψυγείο δεν λειτουργεί σωστά
Η πρώτη παρατήρηση δεν αφορούσε κάποιο συγκεκριμένο τρόφιμο αλλά τη συνολική εικόνα του ψυγείου. Τα ράφια ήταν αρκετά γεμάτα, με σακούλες και δοχεία τοποθετημένα το ένα δίπλα στο άλλο. «Τα τρόφιμα διατηρούνται ασφαλή όταν κυκλοφορεί ο ψυχρός αέρας. Αν γεμίσουμε το ψυγείο μέχρι πάνω, αυτή η κυκλοφορία μπλοκάρεται», αναφέρει. Η ψύξη βασίζεται ακριβώς σε αυτή την κυκλοφορία του αέρα. Όταν το ψυγείο είναι υπερφορτωμένο, η θερμοκρασία δεν κατανέμεται σωστά και κάποια τρόφιμα αλλοιώνονται πιο γρήγορα. Στην πράξη, όπως εξηγεί, ένα ψυγείο δεν θα πρέπει να είναι γεμάτο πάνω από περίπου το 60% της χωρητικότητάς του.
Γιατί το γάλα δεν πρέπει να μπαίνει στην πόρτα του ψυγείου
Αρκετά συχνά το γάλα μπαίνει στην πόρτα του ψυγείου –για να μην χυθεί, όπως έλεγαν παλιότερα– δίπλα σε σάλτσες και άλλα βάζα. Πρόκειται για μια συνηθισμένη επιλογή, που προτιμάται για λόγους ευκολίας. «Η πόρτα του ψυγείου δεν είναι για ευπαθή τρόφιμα. Η θερμοκρασία αλλάζει συνεχώς», τονίζει ο κ. Κακός. Έτσι, πρέπει να τοποθετούνται εκεί τρόφιμα που αντέχουν περισσότερο στις μεταβολές, όπως σάλτσες τύπου κέτσαπ ή μουστάρδα.
Πώς πρέπει να οργανώνονται τα τρόφιμα μέσα στο ψυγείο
Ένα από τα βασικά ζητήματα, που πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη μας, είναι ότι δεν έχουν όλα τα σημεία του ψυγείου την ίδια θερμοκρασία. Για τον λόγο αυτό, κάθε κατηγορία τροφίμων πρέπει να τοποθετείται στο κατάλληλο σημείο.
Στα πάνω ράφια αποθηκεύονται κυρίως έτοιμα φαγητά ή τρόφιμα που έχουν ήδη μαγειρευτεί. Στα μεσαία ράφια τοποθετούνται γαλακτοκομικά προϊόντα, όπως γάλα, γιαούρτι και τυριά.
Το χαμηλότερο ράφι είναι το πιο ψυχρό και εκεί πρέπει να μπαίνουν τα ωμά τρόφιμα, όπως κρέας ή ψάρι, μέσα σε καλά κλεισμένα δοχεία ώστε να αποφεύγεται η διασταυρούμενη επιμόλυνση.
Τα συρτάρια είναι κατάλληλα για φρούτα και λαχανικά, ενώ η πόρτα του ψυγείου χρησιμοποιείται για τρόφιμα που αντέχουν περισσότερο στις μεταβολές θερμοκρασίας, όπως σάλτσες και ποτά.
Τα αυγά και οι λεπτομέρειες που κάνουν τη διαφορά
Αρκετά συχνά τα αυγά παραμένουν στη χάρτινη ή πλαστική τους συσκευασία σε κάποιο ράφι του ψυγείου, δίπλα σε άλλα τρόφιμα. «Πρέπει ιδανικά να φυλάσσονται σε αεροστεγές δοχείο και να μην ανακατεύουμε αυγά με διαφορετική ημερομηνία λήξης». Επιπλέον, στέκεται και σε μια λεπτομέρεια που συχνά περνά απαρατήρητη: τις χάρτινες συσκευασίες. «Το χαρτί από το σουπερμάρκετ δεν είναι ποτέ πραγματικά καθαρό. Έχει το λιγότερο σκόνη και υπολείμματα από τη μεταφορά». Όταν αυτές οι συσκευασίες μπαίνουν στο ψυγείο, σε συνδυασμό με την υγρασία του χώρου, μπορούν να δημιουργήσουν συνθήκες ανάπτυξης μούχλας.
Η μούχλα, όμως, δεν είναι εμφανής. Κρύβεται σε σημεία, που δεν το περιμένεις. «Πολλές φορές καθαρίζουμε μόνο ό,τι βλέπουμε. Όμως υπάρχουν σημεία στο ψυγείο που μαζεύουν υγρασία και χρειάζονται επίσης καθάρισμα». Η αποχέτευση, τα λάστιχα της πόρτας και οι γωνίες των ραφιών είναι σημεία όπου μπορεί να αναπτυχθούν μικροοργανισμοί χωρίς να γίνουν άμεσα αντιληπτοί. Ειδικά αν το ψυγείο είναι πολλών ετών, τα λάστιχα της πόρτας χρειάζονται έλεγχο και ενδεχομένως αντικατάσταση.
Ο απλός κανόνας που βοηθά να μη χαλάνε τα τρόφιμα
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπολογίζεται ότι περισσότερο από το 50% της συνολικής σπατάλης τροφίμων προέρχεται από τα νοικοκυριά, επομένως γρήγορα η κουβέντα φτάνει στο ζήτημα της σπατάλης τροφίμων. Πολλά νοικοκυριά αγοράζουν μεγαλύτερες ποσότητες τροφίμων απ’ όσες τελικά καταναλώνουν, με αποτέλεσμα να καταλήγουν τα προϊόντα στα σκουπίδια.
Νομίζουμε ότι κάνουμε οικονομία αγοράζοντας μεγαλύτερες συσκευασίες. Αν όμως στο τέλος πετάξουμε το μισό προϊόν, τελικά έχουμε χάσει χρήματα.
Ένα ακόμη σημείο που τόνισε αφορά και το γεγονός ότι το ψυγείο δεν πρέπει να λειτουργεί σαν αποθήκη τροφίμων για δύο ή τρεις εβδομάδες. «Ιδανικά, τα τρόφιμα που βρίσκονται μέσα πρέπει να προορίζονται για κατανάλωση μέσα στις επόμενες τέσσερις ή πέντε ημέρες», καταλήγει.
Μια πρακτική που χρησιμοποιείται ευρέως στις επαγγελματικές κουζίνες είναι η αρχή First In – First Out (FIFO). Σύμφωνα με αυτή, τα τρόφιμα που μπήκαν πρώτα στο ψυγείο πρέπει να καταναλώνονται πρώτα. Η τοποθέτηση των προϊόντων είναι πολύ σημαντική: τα παλαιότερα μπαίνουν στο μπροστινό μέρος των ραφιών, ώστε να μην ξεχνιούνται μέχρι να αλλοιωθούν.
Τι μάθαμε τελικά από το ψυγείο της γιαγιάς Σοφούλας
Τα περισσότερα λάθη που εντοπίστηκαν είναι μικρές καθημερινές συνήθειες που επαναλαμβάνονται σε αρκετά νοικοκυριά. Με λίγη καλύτερη οργάνωση, το ψυγείο μπορεί να γίνει ένας χώρος που προστατεύει πραγματικά τα τρόφιμα αντί να τα οδηγεί, σιωπηλά, προς τα σκουπίδια.
Δείτε επίσης
Τι εννοείς ο κιμάς δεν μπαίνει στην κατάψυξη – Ένας τεχνολόγος τροφίμων εξηγεί τι ισχύει
