Είχαν τη γη, είχαν την εμπειρία, προφανώς και τη θέληση, και με αυτά τα πολύ σημαντικά εφόδια αποφάσισαν να αλλάξουν ριζικά τη ζωή τους. Τα αδέλφια Ξηρογιάννη έκαναν αυτό που οι περισσότεροι σκέφτονται, αλλά ελάχιστοι τολμούν.
Το 2013, εν μέσω της οικονομικής κρίσης, η Ιουλία, η Μαριάννα και ο Γιάννης άφησαν τη ζωή που είχαν δημιουργήσει στην Αθήνα και την Πάτρα και επέστρεψαν στον τόπο καταγωγής τους, τη Στέρνα Μεσσηνίας. Εκεί, μαζί με τον αδελφό τους Παύλο, που είχε παραμείνει στη Στέρνα και ασχολούνταν με την καλλιέργεια της γης, ξεκίνησαν να αξιοποιούν τους οικογενειακούς ελαιώνες, δίνοντας νέα προοπτική σε μια δραστηριότητα με βαθιές ρίζες στην ιστορία της οικογένειάς τους: την παραγωγή ελιάς Καλαμών και εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου.
Δεκατρία χρόνια αργότερα, η αρχική οικογενειακή προσπάθεια έχει εξελιχθεί σε μια συνεταιριστική αγροτική επιχείρηση. Η Green Land Co-Farming παράγει, τυποποιεί και εξάγει τα ΠΟΠ προϊόντα της σε ευρωπαϊκές αγορές, έχοντας αποσπάσει σημαντικές διεθνείς διακρίσεις. Επιπλέον, δραστηριοποιείται και στον τομέα του αγροτουρισμού, δίνοντας στους επισκέπτες την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά τον κόσμο της ελιάς και του ελαιολάδου, αλλά και τις γεύσεις και τους ανθρώπους της Μεσσηνίας.

Η Ιουλία Ξηρογιάννη στο Cantina
Η Ιουλία Ξηρογιάννη, την οποία γνωρίσαμε κατά την επίσκεψή μας στο αγρόκτημα τον περασμένο Αύγουστο, μιλά στο Cantina για την απόφαση της επιστροφής, τις δυσκολίες και τις επιτυχίες αυτής της διαδρομής, τη δύναμη της συνεργασίας και τις προϋποθέσεις που θα μπορούσαν να κάνουν την ελληνική επαρχία πραγματικά ελκυστική για τους νέους ανθρώπους.
– Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Πότε και πώς γεννήθηκε η ιδέα να εγκατασταθείτε μόνιμα στη Μεσσηνία και να ασχοληθείτε επαγγελματικά με την καλλιέργεια της ελιάς και την παραγωγή ελαιολάδου;
Η απόφαση γεννήθηκε γύρω στο 2013, μέσα στην οικονομική κρίση. Η Μαργιάννα, ο Γιάννης κι εγώ είχαμε πάρει διαφορετικούς δρόμους. Ο Παύλος είχε μείνει στη Στέρνα και δούλευε τη γη. Όταν γυρίσαμε, ξαναβρεθήκαμε στα κτήματα όπου είχαμε μάθει από παιδιά να μαζεύουμε ελιές. Αυτή τη φορά το ερώτημα ήταν αν θα μπορούσαμε να ζήσουμε από αυτή τη δουλειά και να τη χτίσουμε μαζί.
Από την πρώτη στιγμή ξεκινήσαμε και με τις επιτραπέζιες ελιές Καλαμών και με το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο. Θέλαμε να τα τυποποιούμε, να φαίνεται ποιος τα παράγει και από πού έρχονται, και να μένει περισσότερη από την αξία τους στους ανθρώπους που δουλεύουν τη γη. Ξεκινήσαμε ως τέσσερα αδέλφια και στην πορεία η ομάδα άνοιξε σε άλλους τέσσερις παραγωγούς και σε τεχνολόγο τροφίμων. Αυτό είναι για μένα το νόημα του Co-Farming. Ο καθένας έφερε κάτι που χρειαζόμασταν και μπορούσαμε πια να κάνουμε πράγματα που μόνοι μας θα δυσκολευόμασταν να κάνουμε.
– Φαντάζομαι πως η διαδρομή μέχρι σήμερα δεν ήταν εύκολη. Υπήρξαν στιγμές που οι δυσκολίες σάς έκαναν να σκεφτείτε να τα παρατήσετε;
Το 2015, με τους περιορισμούς στην κίνηση κεφαλαίων, βρεθήκαμε σε πολύ δύσκολη θέση. Είχαμε χτίσει ένα δίκτυο μικρών καταστημάτων στην Ελλάδα και χρειάστηκε να ξανασκεφτούμε πώς θα διαθέταμε τα προϊόντα μας. Όταν έχεις γυρίσει στο χωριό και έχεις στηρίξει τη ζωή σου σε αυτή την απόφαση, μια τέτοια ανατροπή τη νιώθεις και στο σπίτι. Εκεί φαίνεται τι σημαίνει να έχεις ανθρώπους δίπλα σου.
Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Στέρνας μάς έδωσε πρόσβαση σε εγκαταστάσεις και μηχανήματα όταν ξεκινούσαμε. Άνθρωποι από την περιοχή μάς έδωσαν συμβουλές και φίλοι που είχαν φύγει στο εξωτερικό μάς βοήθησαν να φτάσουν τα πρώτα δείγματα σε ανθρώπους εκεί. Όταν σκέφτομαι πώς συνεχίσαμε, θυμάμαι πολύ συγκεκριμένα ποιος μας άνοιξε μια πόρτα την ώρα που τη χρειαζόμασταν. Θέλω κι εμείς να μπορούμε να κάνουμε το ίδιο για άλλους παραγωγούς.

– Σήμερα παράγετε, τυποποιείτε και εξάγετε ελιές και εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο σε διάφορες χώρες του εξωτερικού, ενώ έχετε αποσπάσει σημαντικές διακρίσεις. Τι σημαίνει για εσάς αυτή η αναγνώριση; Είναι και μια προσωπική δικαίωση για την απόφαση που πήρατε πριν δεκατρία χρόνια;
Ναι, τη νιώθω ως δικαίωση. Το πρώτο χρυσό στο Olive Japan, το 2014, μας έδωσε κουράγιο όταν ακόμα ψάχναμε τα πατήματά μας. Το «Best of the Year» για τη βιολογική Ελιά Καλαμάτας ΠΟΠ το 2024 είχε για μένα άλλη συγκίνηση. Ήρθε σε έναν διαγωνισμό που γίνεται εδώ, στον τόπο όπου παράγεται η ελιά μας. Και το 2025 ήρθε το χρυσό στα Specialist Awards για τις βιολογικές ελιές Καλαμάτας.
Για τις ελιές μας γυρίσαμε στην παλιά παραδοσιακή συνταγή της περιοχής μας. Οι ελιές, αφού μαζευτούν, χαράσσονται για να ξεπικρίσουν και μετά διατηρούνται μέσα σε ένα τσάι από βότανα, όπως θρούμπι, θυμάρι, δεντρολίβανο και ρίγανη. Με συγκινεί που μια γεύση που μάθαμε στο σπίτι αναγνωρίζεται και τόσο μακριά. Τη χαρά αυτή τη μοιραζόμαστε με όσους δούλεψαν για να φτάσουν οι ελιές και το λάδι από το χωράφι μέχρι το ράφι. Και θέλουμε ο πελάτης να μπορεί να ξέρει την προέλευση του προϊόντος και πώς φτιάχτηκε.

– Κάποια στιγμή αποφασίσατε να προχωρήσετε ένα βήμα παραπέρα, επενδύοντας και στον αγροτουρισμό. Πώς προέκυψε αυτή η ιδέα, τι ανταπόκριση υπάρχει και ποια εμπειρία θέλετε να προσφέρετε σε όσους σας επισκέπτονται;
Η ιδέα ήρθε από τους ίδιους τους πελάτες μας. Από το 2017 άρχισαν να έρχονται στη Στέρνα άνθρωποι από το εξωτερικό που μας είχαν γνωρίσει μέσα από τους «Καρπούς Αλληλεγγύης», το Fruits of Solidarity, μια καμπάνια πώλησης των προϊόντων μας σε χώρες της Ευρώπης, στο πλαίσιο της οποίας μέρος του οφέλους επέστρεψε σε κοινωνικές δράσεις στην Ελλάδα. Οι άνθρωποι αυτοί ήθελαν να δουν τα δέντρα, να πάνε μαζί μας στο ελαιοτριβείο και να γνωρίσουν τους ανθρώπους που φτιάχνουν το λάδι που έβαζαν στο τραπέζι τους. Θυμάμαι τη χαρά τους όταν γυρίζαμε στο πατρικό και τους δίναμε να δοκιμάσουν φρέσκο λάδι σε καψαλισμένο ψωμί ή σε λαλαγγίδες που τηγανίζαμε εκείνη την ώρα.
Από αυτές τις συναντήσεις πήρε μορφή το Kalamata Olive Tour. Περπατάμε στον ελαιώνα, μιλάμε για τη δουλειά στο ελαιοτριβείο, δείχνουμε πώς ετοιμάζουμε τις επιτραπέζιες ελιές και καθόμαστε όλοι μαζί για φαγητό στην αυλή. Η ανταπόκριση μάς δίνει πολλή χαρά. Τα τελευταία τρία χρόνια έχουμε δημιουργήσει μια πλατφόρμα όπου οι επισκέπτες της περιοχής μπορούν εύκολα να ανακαλύψουν και να ζήσουν τέτοιες εμπειρίες. Να κάνουν μια γευσιγνωσία κρασιού, ελαιολάδου ή μελιού ή να κάνουν πεζοπορία σε ένα μονοπάτι και μετά να φάνε παραδοσιακή μεσσηνιακή κουζίνα σε κάποια ταβέρνα ενός χωριού.
Έτσι μάς βρίσκουν περισσότεροι επισκέπτες. Από εκεί και πέρα, εμείς μπορούμε να τους συστήσουμε κι άλλους ανθρώπους και να τους προτείνουμε να δοκιμάσουν γεύσεις της περιοχής. Θέλουμε, όταν φύγουν, να θυμούνται και με ποιους μοιράστηκαν εκείνο το τραπέζι και να πάρουν μαζί τους μια γεύση από τον τόπο μας.
– Συχνά ακούμε για την ανάγκη να επιστρέψουν οι νέοι άνθρωποι στην επαρχία. Είναι όμως οι συνθήκες κατάλληλες για να μεγαλώσει σήμερα μια οικογένεια μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα;
Ως μητέρα, χαίρομαι στην ιδέα ότι ένα παιδί μπορεί να μεγαλώνει κοντά στη φύση, να γνωρίζει τους ανθρώπους του χωριού και να βλέπει από πού έρχεται το φαγητό του. Για να μείνει όμως μια οικογένεια όλο τον χρόνο, μετράνε και τα πολύ καθημερινά. Πόσο μακριά είναι το σχολείο και ο παιδίατρος; Πώς θα πάει το παιδί σε μια δραστηριότητα μετά το σχολείο; Μπορούν να βρουν δουλειά και οι δύο γονείς;
Αυτά διαφέρουν από χωριό σε χωριό. Μια κοινότητα μπορεί να σε κάνει να νιώθεις ότι ανήκεις κάπου. Χρειάζεται μαζί και η σιγουριά ότι, αν αρρωστήσει το παιδί ή αν δυσκολευτείς στη δουλειά, θα έχεις πού να απευθυνθείς.
– Με βάση τη δική σου εμπειρία, τι θα χρειαζόταν να αλλάξει για να γίνει η ελληνική επαρχία πραγματικά ελκυστική για νέους ανθρώπους που θέλουν να ζήσουν, να εργαστούν και να δημιουργήσουν εκεί;
Θα ήθελα ένας νέος άνθρωπος που έρχεται σε ένα χωριό να βρίσκει δύο πράγματα. Πρώτον, να μπορεί να οργανώσει την καθημερινότητά του, με μετακινήσεις, καλό ίντερνετ και πρόσβαση σε σχολείο, υγεία και φροντίδα, και, δεύτερον, να βρίσκει ανθρώπους με τους οποίους μπορεί να δουλέψει. Έναν συνεταιρισμό που μοιράζεται υποδομές, κάποιον που θα του εξηγήσει πώς να κάνει τα πρώτα του βήματα και ένα δίκτυο μέσα από το οποίο θα μπορεί να πουλήσει αυτό που φτιάχνει με δίκαιους όρους.
Στη δική μας πορεία, αποδείχθηκε τι μπορεί να γίνει όταν παραγωγοί και τυποποιητές οργανώνονται μαζί. Θα ήθελα να υπάρχουν περισσότερες τέτοιες ευκαιρίες, ώστε ένας νέος παραγωγός να μπορεί να βγάλει το εισόδημά του και ταυτόχρονα να στηρίζει τον τόπο στον οποίο ζει.

– Ο πρωτογενής τομέας εξακολουθεί να συνδέεται, σε μεγάλο βαθμό, με την ανδρική παρουσία. Ως νέα γυναίκα που δραστηριοποιείται επαγγελματικά σε αυτόν τον χώρο, χρειάστηκε ποτέ να αποδείξεις περισσότερο τις ικανότητές σου ή να αντιμετωπίσεις στερεότυπα;
Όταν ακούμε τη λέξη «παραγωγός», συχνά φανταζόμαστε πρώτα έναν άνδρα. Κι όμως, πολλές γυναίκες δουλεύουν στην παραγωγή, οργανώνουν την τυποποίηση, βρίσκουν πελάτες και παίρνουν αποφάσεις για το μέλλον μιας αγροτικής επιχείρησης. Με ενοχλεί όταν όλη αυτή η ευθύνη περιγράφεται απλώς σαν «βοήθεια» στην οικογένεια.
Η Μαργιάννα κι εγώ είμαστε δύο από τα τέσσερα αδέλφια που ξεκινήσαμε τη Green Land. Στη δική μου δουλειά, στις εξαγωγές και στην επικοινωνία, εκπροσωπώ μια προσπάθεια που χτίζουμε όλοι μαζί. Θέλω κάθε άνθρωπος στην ομάδα να έχει χώρο να μιλήσει, να αποφασίσει και να αναγνωρίζεται για τη δουλειά του. Και θέλω μια νέα γυναίκα να μπορεί να πει «είμαι παραγωγός» και αυτό να ακούγεται απολύτως φυσικό.
– Πιστεύεις ότι προϊόντα όπως το μεσσηνιακό εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο και οι ελιές μπορούν να αποτελέσουν όχι μόνο ένα σημαντικό εξαγωγικό προϊόν, αλλά και ένα μέσο για να αποκτήσει ο τόπος μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα και να προσελκύσει επισκέπτες;
Το βλέπουμε ήδη στη Στέρνα. Κάποιος δοκιμάζει το λάδι μας στο εξωτερικό και, όταν έρθει εδώ, περπατά ανάμεσα στα δέντρα του τόπου που έδωσε τον καρπό. Στο τραπέζι γνωρίζει κι άλλους ανθρώπους του τόπου μέσα από όσα παράγουν, όπως το κρασί ενός μικρού οινοποιείου ή τα λαχανικά και τα βότανα που μπαίνουν στο φαγητό μας.
Εκεί έχει αξία η συνεργασία παραγωγών, εστίασης και καταλυμάτων. Μια γευσιγνωσία μπορεί να οδηγήσει σε ένα άλλο χωριό, σε ένα οινοποιείο ή σε μια ταβέρνα που δουλεύει με ντόπιους παραγωγούς. Έτσι ο επισκέπτης γνωρίζει περισσότερη Μεσσηνία και το όφελος της επίσκεψης μοιράζεται. Κι όταν ανοίξει πάλι ένα μπουκάλι λάδι στο σπίτι του, μπορεί να θυμηθεί το χωριό, το τραπέζι και τα πρόσωπα που γνώρισε εδώ.
Ένα ακόμη παράδειγμα συλλογικής προσπάθειας, στην οποία συμμετέχουμε ως Green Land Co-Farming, είναι οι Travelers of Taste, οι «Ταξιδευτές των Γεύσεων». Είναι μια πρωτοβουλία που γεννήθηκε μέσα από τις συνεργασίες του Messinia Forum. Φέρνει κοντά παραγωγούς, ανθρώπους της εστίασης και του τουρισμού, επιστήμονες και καλλιτέχνες. Μαζί οργανώνουμε δράσεις όπου ο κόσμος δοκιμάζει τοπικά προϊόντα και φαγητά, γνωρίζει τους ανθρώπους που τα φτιάχνουν και ανακαλύπτει τις ιστορίες του τόπου μέσα από τη γεύση, τη μουσική και την εικόνα.
Εμείς φέρνουμε στο κοινό τραπέζι το ελαιόλαδο και τις ελιές μας από τη Στέρνα. Ο καθένας φέρνει κάτι από τη δική του δουλειά και, καθώς τα μοιραζόμαστε, ο επισκέπτης γνωρίζει μια Μεσσηνία που κανένας μας μόνος του δεν θα μπορούσε να του δείξει. Αυτό είναι που με συγκινεί περισσότερο σε αυτή την προσπάθεια.
Info
Green Land Co-Farming, Στέρνα Μεσσηνίας, 24015 | τηλ.: 693 684 9530