Από τις πτήσεις της Ολυμπιακής Αεροπορίας στα χωράφια της Ημαθίας. Η Ζωή Βρατσκίδου άλλαξε επαγγελματική πορεία, εγκαταστάθηκε στην Αγκαθιά και δημιούργησε τη δική της οικοτεχνία. Μιλά για τις αποφάσεις που καθόρισαν τη ζωή της, τις δυσκολίες της επαρχίας και όσα εξακολουθούν να της λείπουν από τη Θεσσαλονίκη.
Η Ζωή Βρατσκίδου μπορεί τη μία ημέρα να φορά τις γαλότσες της και να βρίσκεται στον οπωρώνα και την επόμενη να ετοιμάζει τις βαλίτσες της για ένα επαγγελματικό ταξίδι. Της αρέσουν και τα δύο. Όπως της αρέσει να περιποιείται τον εαυτό της, να συναντά ανθρώπους και να δημιουργεί νέες επαγγελματικές ευκαιρίες. Δεν θεωρεί ότι πρέπει να διαλέξει ανάμεσα σε αυτές τις διαφορετικές πλευρές της ζωής της.
Γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη, σπούδασε Τεχνολογία Γεωπονίας και εργάστηκε ως αεροσυνοδός στην Ολυμπιακή Αεροπορία. Μετά το κλείσιμο της εταιρείας, η επαγγελματική της πορεία πήρε διαφορετική κατεύθυνση. Το 2014 εγκαταστάθηκε με τον σύζυγό της στην Αγκαθιά Ημαθίας, όπου ανέλαβαν τις οικογενειακές καλλιέργειες. Σήμερα, καλλιεργούν περίπου 140 στρέμματα με ροδάκινα, μήλα, βαμβάκι και ηλίανθο, ενώ η Ζωή έχει δημιουργήσει την Agkathas Farm, μια οικοτεχνία που μεταποιεί μέρος της παραγωγής τους σε επώνυμα προϊόντα.
Στη συζήτησή μας δεν προσπάθησε να παρουσιάσει τη ζωή στο χωριό ως ιδανική. Παραδέχτηκε ότι η προσαρμογή ήταν δύσκολη και ότι, ακόμη και σήμερα, δεν είναι βέβαιη πως έχει προσαρμοστεί ολοκληρωτικά. Από την άλλη, έχει ανακαλύψει μια διαφορετική καθημερινότητα, με περισσότερη ησυχία, ανθρώπινες σχέσεις και την ικανοποίηση να βλέπει ένα προϊόν να δημιουργείται από την αρχή.
Από την Ολυμπιακή Αεροπορία στην αγροτική παραγωγή
– Πώς ξεκίνησε η επαγγελματική σου διαδρομή και πώς πήρες την απόφαση να εγκατασταθείς στην Αγκαθιά;
– Σπούδασα Τεχνολογία Γεωπονίας, αλλά στη συνέχεια εργάστηκα ως αεροσυνοδός στην Ολυμπιακή Αεροπορία. Μετά το κλείσιμο της Ολυμπιακής και καθώς η ζωή μου είχε αλλάξει, αποφασίσαμε με τον σύζυγό μου να εγκατασταθούμε στο χωριό του, στην Αγκαθιά Ημαθίας και να αναλάβουμε τις αγροτικές εκτάσεις της οικογένειάς του. Οι γονείς του είχαν ασχοληθεί με τη γεωργία και είχαν πλέον συνταξιοδοτηθεί. Ο ίδιος όμως, παρότι προερχόταν από αγροτική οικογένεια, είχε φύγει από το χωριό σε νεαρή ηλικία και εργαζόταν σε διαφορετικό κλάδο. Συνεχίζει μάλιστα την επαγγελματική του δραστηριότητα παράλληλα με τις καλλιέργειες.
– Σκέφτηκες ποτέ πώς θα ήταν η ζωή σου αν είχες παραμείνει στην αεροπορία;
– Φυσικά. Είμαι άνθρωπος που σκέφτεται πολύ και αναλύει τις αποφάσεις του. Έχω αναρωτηθεί πώς θα ήταν η ζωή μου αν είχα παραμείνει στη Θεσσαλονίκη ή αν συνέχιζα να εργάζομαι ως αεροσυνοδός. Όμως κάθε επιλογή έχει το δικό της κόστος. Αν δεν είχαμε κάνει αυτή την αλλαγή, δεν θα είχα αποκτήσει τις εμπειρίες που έχω σήμερα. Υπάρχουν στιγμές που κουράζομαι και σκέφτομαι διαφορετικά, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα ήθελα να γυρίσω τον χρόνο πίσω.
– Αν σου πρότειναν σήμερα μια καλή θέση εργασίας, με σταθερό μισθό και ελεύθερο χρόνο, θα το σκεφτόσουν;
– Ναι, θα το σκεφτόμουν. Η αγροτική παραγωγή είναι εποχική και υπάρχουν περίοδοι του χρόνου που έχω περισσότερο ελεύθερο χρόνο. Θα μπορούσα να ασχοληθώ παράλληλα με κάτι διαφορετικό, ιδιαίτερα αν ήταν δημιουργικό και μου έδινε τη δυνατότητα να συνεργάζομαι με άλλους ανθρώπους. Η αγροδιατροφή μού αρέσει πολύ, αλλά δεν αποκλείω να κάνω και άλλα πράγματα. Η ζωή στο χωριό δεν είναι όπως τη φανταζόμαστε.
– Πόσο δύσκολη ήταν η μετάβαση από τη Θεσσαλονίκη σε ένα χωριό της Ημαθίας;
Πολύ δύσκολη. Είχα μεγαλώσει στη Θεσσαλονίκη και η εικόνα που είχα για το χωριό ήταν εντελώς διαφορετική. Η μητέρα μου κατάγεται από ένα ορεινό χωριό του Πηλίου, όπου περνούσαμε τα καλοκαίρια μας όταν ήμασταν παιδιά. Για μένα το χωριό ήταν τα παραδοσιακά σπίτια, η πηλιορείτικη αρχιτεκτονική, το ιδιαίτερο φαγητό και οι καλοκαιρινές διακοπές.
Η Αγκαθιά είναι ένα πεδινό χωριό, με διαφορετικό χαρακτήρα και καθημερινότητα. Δυσκολεύτηκα να προσαρμοστώ και, για να είμαι ειλικρινής, δεν ξέρω αν έχω προσαρμοστεί ακόμη ολοκληρωτικά, έπειτα από τόσα χρόνια.
– Τι είναι αυτό που σου λείπει περισσότερο από τη ζωή στην πόλη;
Οι επιλογές. Στην επαρχία δεν έχεις τις ίδιες δυνατότητες που έχεις σε μια μεγάλη πόλη. Αν θέλεις να βγεις, να κάνεις κάτι διαφορετικό ή να επισκεφθείς έναν συγκεκριμένο χώρο, πολλές φορές πρέπει να μετακινηθείς. Στην Αγκαθιά παλαιότερα υπήρχε πολύ πιο έντονη νυχτερινή ζωή. Σήμερα οι επιλογές είναι περιορισμένες. Αν θέλεις κάτι διαφορετικό, πρέπει να πας στην Αλεξάνδρεια, στη Βέροια ή στη Θεσσαλονίκη.
Από την άλλη, η πόλη έχει τις δικές της δυσκολίες. Πρόσφατα πήγα στη Θεσσαλονίκη για μια προσωπική δουλειά και μόλις τελείωσα, συνειδητοποίησα ότι έπρεπε να μπω ξανά στην κίνηση και στην κυκλοφοριακή συμφόρηση για να επιστρέψω σπίτι. Στο χωριό επιστρέφεις σπίτι και συνεχίζεις να απολαμβάνεις την ησυχία.
Υπάρχουν θετικά και αρνητικά και στις δύο περιπτώσεις. Δεν πρέπει να εξιδανικεύουμε τη ζωή στην επαρχία.
– Πώς σε αντιμετώπισε η τοπική κοινωνία; Είσαι πλέον μια γυναίκα του χωριού ή παραμένεις «η Θεσσαλονικιά»;
– Κάποιες φορές παραμένω η Θεσσαλονικιά. Οι μικρές κοινωνίες έχουν τις ιδιαιτερότητές τους και δεν είναι πάντα εύκολο να κάνεις κάτι διαφορετικό από αυτό που έχουν συνηθίσει οι άνθρωποι. Υπάρχουν αυτοί που θα σε θαυμάσουν, θα σε ενθαρρύνουν και θα σου δώσουν δύναμη να συνεχίσεις. Υπάρχουν όμως και άλλοι που θα σε κρίνουν. Όμως, αυτό συμβαίνει παντού.
Από την άλλη, μου αρέσει πολύ η ανθρώπινη επαφή που υπάρχει εδώ. Στη Θεσσαλονίκη ζούσα σε μια πολυκατοικία και δεν γνώριζα ούτε τους μισούς ενοίκους. Στο χωριό με χαιρετούν με το όνομά μου, ακόμη και άνθρωποι που εγώ δεν θυμάμαι πάντα ποιοι είναι.
Υπάρχει μεγαλύτερη οικειότητα. Μπορεί κάποιος να βγει με τις παντόφλες του για να πάει απέναντι ή στο σούπερ μάρκετ. Εγώ δεν το έχω συνηθίσει, αλλά μου αρέσει που το βλέπω.
Από τα χωράφια στα δικά της προϊόντα
– Αν δεν υπήρχαν οι οικογενειακές εκτάσεις, θα είχες ασχοληθεί και πάλι με τη γεωργία;
– Όταν αποφασίσαμε να εγκατασταθούμε εδώ, εξετάσαμε διάφορες δυνατότητες. Σκεφτήκαμε ακόμη και πιο ασυνήθιστες καλλιέργειες ή δραστηριότητες, όπως η εκτροφή σαλιγκαριών, που εκείνη την περίοδο είχε αρκετό ενδιαφέρον.
Τελικά, επιλέξαμε να ακολουθήσουμε τις καλλιέργειες της περιοχής. Υπήρχε ήδη τεχνογνωσία, εμπειρία από παλαιότερους παραγωγούς, γεωπόνοι που μπορούσαν να μας καθοδηγήσουν και ένα μικροκλίμα που γνωρίζαμε ότι ευνοούσε συγκεκριμένες καλλιέργειες. Ανανεώσαμε τις φυτείες και συνεχίσαμε με προϊόντα που αποτελούν μέρος της αγροτικής ταυτότητας της περιοχής. Σήμερα, χαίρομαι που τα προϊόντα μας έχουν αυτή την εντοπιότητα.
– Πότε αποφάσισες ότι θέλεις να δημιουργήσεις τα δικά σου προϊόντα;
– Τα πρώτα χρόνια ασχολήθηκα περισσότερο με τα παιδιά μου και την οικογένεια. Ήμουν αρκετά κλεισμένη στο σπίτι και στον εαυτό μου. Σταδιακά άρχισε να με απασχολεί η ιδέα να δημιουργήσω κάτι δικό μου. Έβλεπα τον κόπο που απαιτούσε η παραγωγή και σκεφτόμουν ότι, όταν δίνεις το προϊόν μόνο στον έμπορο, δεν αξιοποιείς όλη την αξία του. Ήθελα να κάνουμε κάτι περισσότερο με τα φρούτα που παράγουμε.
Έτσι, ξεκίνησε η ιδέα της οικοτεχνίας. Σήμερα μεταποιώ ροδάκινα και μήλα, δημιουργώντας αλείμματα, chutney και κομπόστες. Με ενδιαφέρει να αξιοποιώ τα τοπικά προϊόντα και να δημιουργώ διαφορετικούς γευστικούς συνδυασμούς. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πηγαίνω στο χωράφι. Όταν χρειάζεται, θα φορέσω τις γαλότσες μου και θα βοηθήσω.
Τον χειμώνα ασχολούμαι περισσότερο με το εμπορικό κομμάτι, τις πωλήσεις και το μάρκετινγκ. Ταξιδεύω, επισκέπτομαι πελάτες και προετοιμάζω την επόμενη παραγωγική χρονιά. Από την άνοιξη και μετά αρχίζει σταδιακά ένας διαφορετικός κύκλος εργασιών.
View this post on Instagram
– Στα social media φαίνεται ότι απολαμβάνεις να μοιράζεσαι στιγμές από τη δουλειά και την καθημερινότητά σου. Τι ρόλο παίζουν στη ζωή σου;
– Θεωρώ ότι τα social media είναι ένα πολύ δυνατό εργαλείο για έναν μικρό παραγωγό. Σου δίνουν τη δυνατότητα να δείξεις ποιος είσαι, τι κάνεις και πώς δημιουργείται ένα προϊόν, ανεξάρτητα από το πού βρίσκεται η επιχείρησή σου. Ένας άνθρωπος μπορεί να βρει ένα προϊόν στο ράφι και, μέσα από τα social media, να γνωρίσει τον άνθρωπο που βρίσκεται πίσω από αυτό. Να δει πώς καλλιεργείται η πρώτη ύλη, πώς γίνεται η μεταποίηση και πόση δουλειά χρειάζεται μέχρι να φτάσει στα χέρια του.
Παλαιότερα, για να παρουσιάσεις τη δουλειά σου σε ένα ευρύτερο κοινό, έπρεπε να έρθει μια τηλεοπτική εκπομπή ή να γυριστεί ένα ντοκιμαντέρ. Σήμερα, μπορείς να το κάνεις μόνος σου, ακόμη και με ένα κινητό τηλέφωνο. Για μένα έχει μεγάλη σημασία να αποκτά το προϊόν ταυτότητα και να γνωρίζει ο καταναλωτής την ιστορία του.
Η επόμενη επαγγελματική αλλαγή
– Τι θα συμβούλευες μια γυναίκα 45 ή 50 ετών που θέλει να αλλάξει επάγγελμα αλλά φοβάται;
– Πρώτα απ’ όλα να ενημερωθεί. Να μάθει τι ακριβώς σημαίνει η αλλαγή που σκέφτεται, να εκπαιδευτεί, να αναζητήσει ανθρώπους και φορείς που μπορούν να τη βοηθήσουν. Πρέπει να ξέρει τι αφήνει πίσω της και τι πρόκειται να συναντήσει. Αν τα έχει εξετάσει όλα αυτά και εξακολουθεί να το θέλει, να πιστέψει στον εαυτό της και να το τολμήσει, χωρίς να επηρεάζεται υπερβολικά από τη γνώμη των άλλων. Αν μπορούσα να γυρίσω τον χρόνο πίσω, αυτό θα έλεγα και στον εαυτό μου.
Έχω χάσει πολύ χρόνο περιμένοντας την κατάλληλη στιγμή ή αφήνοντας ανθρώπους που δεν άξιζαν να επηρεάζουν τις αποφάσεις μου. Περιμένεις να συμβεί κάτι, να είσαι περισσότερο έτοιμη, να έρθουν οι κατάλληλες συνθήκες. Και αυτό το «όταν» συνεχίζεται, ενώ ο χρόνος περνά.
Πιστεύω περισσότερο στα μικρά βήματα. Προχωράς σταδιακά προς τον στόχο σου και μαθαίνεις ακόμη και από τις αποτυχίες. Μπορεί τον πρώτο χρόνο να μη βγουν όλα όπως τα υπολόγιζες, ούτε τον δεύτερο ή τον τρίτο. Κάποια στιγμή, όμως, αρχίζεις να βρίσκεις τον δρόμο σου.
– Αν μπορούσες να συναντήσεις σήμερα τη Ζωή που φορούσε τη στολή της και ετοιμαζόταν για την επόμενη πτήση, τι θα της έλεγες;
– Θα της έλεγα να απολαύσει λίγο ακόμη τη ζωή της, γιατί κάποια στιγμή θα χρειαστεί να βγάλει τα τακούνια, να φορέσει τις γαλότσες και να σηκώσει τα μανίκια. Αλλά και η αεροπορία δεν ήταν τόσο εύκολη όσο φαινόταν. Πολλοί θαύμαζαν το επάγγελμα της αεροσυνοδού, όμως δεν γνώριζαν τις ευθύνες του. Δεν ήμασταν απλώς εκεί για να εξυπηρετούμε τους επιβάτες. Είχαμε ευθύνη για την ασφάλειά τους και έπρεπε να μπορούμε να αντιδράσουμε γρήγορα σε οποιαδήποτε κατάσταση.
Κάθε επάγγελμα έχει τις δυσκολίες του. Σήμερα, έχω μάθει ότι πρέπει να συνεχίζεις να εκπαιδεύεσαι, να παρακολουθείς τις αλλαγές και να προσαρμόζεσαι. Αυτό ισχύει και για τη γεωργία και για τη μεταποίηση, ιδιαίτερα τώρα που η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε. Το σημαντικότερο, όμως, είναι να μη χάνουμε τον άνθρωπο από το επίκεντρο της δουλειάς μας.
