Με τις νέες οδηγίες που παρουσίασε στις 3 Νοεμβρίου 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την πρόσφατη επικαιροποίηση των συστάσεων του Ερυθρού Σταυρού, εξετάζουμε ποια τρόφιμα και πόσο νερό χρειάζεται να έχουμε στο σπίτι, ώστε να καλύψουμε τις βασικές μας ανάγκες για 72 ώρες.

Τι προβλέπουν οι νέες ευρωπαϊκές οδηγίες για τις 72 ώρες

Στις 3 Νοεμβρίου 2026, στο Ευρωπαϊκό Φόρουμ Πολιτικής Προστασίας, η αρμόδια Επίτροπος Χάτζα Λαμπίμπ παρουσίασε νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την προετοιμασία των πολιτών απέναντι σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Ένας από τους τέσσερις βασικούς άξονες αφορά στην αυτάρκεια των νοικοκυριών για τουλάχιστον 72 ώρες. Στόχος είναι οι πολίτες να μπορούν να καλύπτουν τις βασικές ανάγκες τους κατά τα πρώτα τρία 24ωρα μιας κρίσης, όσο κινητοποιούνται οι αρμόδιες υπηρεσίες.

Οι οδηγίες περιλαμβάνουν, επίσης, την εκπαίδευση των παιδιών στην προετοιμασία για έκτακτες ανάγκες, τη μέριμνα για τα άτομα με αναπηρία και την καλύτερη ενημέρωση των πολιτών για πιθανούς κινδύνους.

Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία δεν περιορίζεται στις φυσικές καταστροφές, αλλά αφορά ένα ευρύτερο φάσμα κρίσεων. Οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες δεν είναι δεσμευτικές για τα κράτη μέλη και αποτελούν συνέχεια της ευρωπαϊκής στρατηγικής ετοιμότητας που υιοθετήθηκε τον Μάρτιο του 2025.

Λίγες ημέρες νωρίτερα, στις 29 Οκτωβρίου, ο βρετανικός Ερυθρός Σταυρός είχε επικαιροποιήσει τον δικό του πρακτικό οδηγό για την προετοιμασία των νοικοκυριών. Ανάμεσα στις βασικές συστάσεις περιλαμβάνονται επαρκές πόσιμο νερό, τρόφιμα μακράς διάρκειας που μπορούν να καταναλωθούν χωρίς μαγείρεμα, απαραίτητα φάρμακα και είδη πρώτης ανάγκης.

Το ζητούμενο δεν είναι να δημιουργήσουμε μεγάλες αποθήκες τροφίμων, αλλά να οργανώσουμε καλύτερα όσα χρησιμοποιούμε ήδη στην καθημερινότητά μας, ώστε να μπορούμε να καλύψουμε τις ανάγκες του σπιτιού για τρεις ημέρες.

Πόσο νερό χρειαζόμαστε για τρεις ημέρες;

Το νερό είναι η πρώτη προτεραιότητα. Ο Βρετανικός Ερυθρός Σταυρός προτείνει περίπου 2,5 έως 3 λίτρα πόσιμου νερού ανά άτομο την ημέρα, για πόση και βασική προετοιμασία τροφίμων.

Για μια τετραμελή οικογένεια αυτό αντιστοιχεί σε 30 έως 36 λίτρα για 72 ώρες. Αν υπάρχουν βρέφη, ιδιαίτερες ανάγκες υγείας ή υψηλές θερμοκρασίες, μπορεί να χρειάζεται μεγαλύτερη ποσότητα.

Το εμφιαλωμένο νερό πρέπει να φυλάσσεται σε δροσερό, σκιερό μέρος, μακριά από πηγές θερμότητας. Χρήσιμο είναι, επίσης, να υπάρχει ξεχωριστή πρόβλεψη για βασικές ανάγκες υγιεινής, καθώς η παραπάνω ποσότητα δεν επαρκεί για όλες τις οικιακές χρήσεις.

Ποια τρόφιμα πρέπει να έχουμε στο ντουλάπι

Επιλέγουμε προϊόντα με μεγάλη διάρκεια διατήρησης, τα οποία δεν χρειάζονται ψυγείο πριν ανοιχτούν και, κατά προτίμηση, καταναλώνονται χωρίς μαγείρεμα.

  • Κονσέρβες οσπρίων: Ρεβίθια, φασόλια και φακές, ήδη μαγειρεμένα, αποτελούν πρακτικές επιλογές. Μπορούν να καταναλωθούν κρύα, αφού στραγγιστούν, ή να συνδυαστούν με παξιμάδια.
  • Κονσέρβες ψαριών: Τόνος, σαρδέλες και σκουμπρί προσφέρουν πρωτεΐνη και μπορούν να αποτελέσουν ένα γρήγορο γεύμα χωρίς μαγείρεμα.
  • Παξιμάδια, φρυγανιές και κράκερ: Διατηρούνται εκτός ψυγείου και αντικαθιστούν προσωρινά το φρέσκο ψωμί.
  • Ξηροί καρποί και φιστικοβούτυρο: Προσφέρουν ενέργεια σε μικρή ποσότητα και δεν απαιτούν προετοιμασία. Επιλέγουμε κατά προτίμηση ανάλατους ξηρούς καρπούς, καθώς το πολύ αλάτι αυξάνει τη δίψα.
  • Αποξηραμένα φρούτα και φρούτα σε κονσέρβα: Σταφίδες, δαμάσκηνα, βερίκοκα και κομπόστες μπορούν να συμπληρώσουν τα γεύματα. Προτιμούμε μικρές συσκευασίες που καταναλώνονται ολόκληρες μετά το άνοιγμα.
  • Γάλα μακράς διάρκειας: Το γάλα UHT σε μικρές συσκευασίες είναι χρήσιμο, ιδιαίτερα σε σπίτια με παιδιά. Μετά το άνοιγμα χρειάζεται ψυγείο, επομένως επιλέγουμε ποσότητες που μπορούν να καταναλωθούν αμέσως.
  • Μπάρες δημητριακών και μπισκότα: Είναι πρακτικά για ένα γρήγορο πρωινό ή σνακ, χωρίς να χρειάζονται προετοιμασία.
  • Έτοιμα γεύματα μακράς διάρκειας: Υπάρχουν προϊόντα σε κονσέρβα ή αποστειρωμένη συσκευασία που μπορούν να καταναλωθούν χωρίς θέρμανση, εφόσον αυτό αναγράφεται στις οδηγίες τους.

Ενδεικτικές προμήθειες για τετραμελή οικογένεια

Για τρεις ημέρες, ένα ενδεικτικό απόθεμα θα μπορούσε να περιλαμβάνει:

30 έως 36 λίτρα πόσιμου νερού.
6 έως 8 κονσέρβες μαγειρεμένων οσπρίων.
6 έως 8 κονσέρβες ψαριών.
3 έως 4 συσκευασίες παξιμάδια ή φρυγανιές.
500 έως 750 γρ. ξηρούς καρπούς.
400 έως 500 γρ. αποξηραμένα φρούτα.
6 έως 8 μικρές συσκευασίες γάλακτος μακράς διάρκειας.
12 μπάρες δημητριακών ή αντίστοιχες ατομικές μερίδες.
4 έως 6 κονσέρβες φρούτων.

Επιπλέον έτοιμα γεύματα, ανάλογα με τις ηλικίες, τις ανάγκες και τις διατροφικές συνήθειες της οικογένειας.

Οι ποσότητες είναι ενδεικτικές και δεν αποτελούν πλήρες διατροφικό πρόγραμμα. Χρειάζεται να προσαρμόζονται ώστε να επαρκούν για όλα τα γεύματα, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν παιδιά, ηλικιωμένοι ή άτομα με ειδικές διατροφικές ανάγκες.

Δείτε επίσης
Κυβερνοεπίθεση σε ψυγεία τροφίμων: Χτύπησαν και την Ελλάδα – Τι σημαίνει για τη διατροφική ασφάλεια

Τι γίνεται με τα τρόφιμα στο ψυγείο αν κοπεί το ρεύμα;

Μια διακοπή ηλεκτροδότησης δεν σημαίνει ότι τα τρόφιμα αλλοιώνονται αμέσως. Σύμφωνα με τις οδηγίες ασφάλειας τροφίμων, ένα ψυγείο που παραμένει κλειστό μπορεί να διατηρήσει τα τρόφιμα σε ασφαλή θερμοκρασία για περίπου τέσσερις ώρες.

Ένας γεμάτος καταψύκτης μπορεί να διατηρήσει την κατάλληλη θερμοκρασία για περίπου 48 ώρες, ενώ ένας μισογεμάτος για περίπου 24 ώρες, εφόσον οι πόρτες παραμείνουν κλειστές.

Αν η διακοπή διαρκέσει περισσότερο, τα ευπαθή τρόφιμα, όπως το κρέας, τα ψάρια, τα γαλακτοκομικά και τα μαγειρεμένα φαγητά, χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή. Δεν βασιζόμαστε στη μυρωδιά ή στην εμφάνιση για να κρίνουμε αν είναι ασφαλή. Αν έχουν παραμείνει πάνω από τους 4°C για περισσότερες από δύο ώρες, πρέπει να απορρίπτονται.

Για τα κατεψυγμένα τρόφιμα, ελέγχουμε αν εξακολουθούν να περιέχουν παγοκρυστάλλους ή αν η θερμοκρασία τους παραμένει στους 4°C ή χαμηλότερα, πριν αποφασίσουμε αν μπορούν να μαγειρευτούν ή να καταψυχθούν ξανά.

Μικρές λεπτομέρειες που κάνουν τη διαφορά

Ένα ανοιχτήρι κονσερβών είναι απαραίτητο, ειδικά αν έχουμε προμηθευτεί συσκευασίες που δεν ανοίγουν με δακτύλιο. Χρήσιμα είναι επίσης ένας φακός, μπαταρίες, ένα φορτισμένο power bank, χαρτί κουζίνας και βασικά είδη υγιεινής.

Τα τρόφιμα καλό είναι να αποθηκεύονται σε στεγνό σημείο, προστατευμένο από υγρασία και πιθανή εισροή νερού. Σε περιοχές με κίνδυνο πλημμύρας, αποφεύγουμε να τοποθετούμε τις προμήθειες απευθείας στο δάπεδο ή σε υπόγειους χώρους.

Αν δεν έχουμε ρεύμα, δεν χρησιμοποιούμε ψησταριές με κάρβουνα, φορητές συσκευές υγραερίου για εξωτερικούς χώρους ή γεννήτριες μέσα στο σπίτι, καθώς υπάρχει κίνδυνος δηλητηρίασης από μονοξείδιο του άνθρακα.

Σε περίπτωση που οι αρχές προειδοποιήσουν ότι το νερό της βρύσης δεν είναι πόσιμο, ακολουθούμε τις συγκεκριμένες οδηγίες τους. Το βράσιμο δεν καθιστά ασφαλές το νερό που έχει μολυνθεί από χημικές ουσίες.

Πώς διατηρούμε τις προμήθειες χωρίς να πετάμε τρόφιμα;

Δεν χρειάζεται να δημιουργήσουμε ένα ξεχωριστό απόθεμα που θα μείνει ξεχασμένο στο ντουλάπι. Μπορούμε να αγοράζουμε λίγο μεγαλύτερη ποσότητα από τα τρόφιμα που χρησιμοποιούμε ήδη και να ανανεώνουμε συστηματικά τις προμήθειές μας.

Τοποθετούμε μπροστά τα προϊόντα με την πλησιέστερη ημερομηνία λήξης, καταναλώνουμε πρώτα αυτά και τα αντικαθιστούμε στις επόμενες αγορές. Ελέγχουμε επίσης τακτικά τις συσκευασίες για φθορές, διαρροές ή διογκώσεις.

Η προετοιμασία για 72 ώρες δεν απαιτεί μεγάλες δαπάνες ούτε αλλαγή στις διατροφικές μας συνήθειες. Αρκεί να γνωρίζουμε τι υπάρχει στο ντουλάπι, τι μπορεί να καταναλωθεί χωρίς ρεύμα και ποιες ποσότητες καλύπτουν τις ανάγκες του σπιτιού.

Σε κάθε περίπτωση, οι προμήθειες δεν υποκαθιστούν τις οδηγίες των αρμόδιων αρχών. Αν απαιτείται απομάκρυνση από μια περιοχή λόγω πλημμύρας, πυρκαγιάς ή άλλου κινδύνου, η προσωπική ασφάλεια προηγείται της παραμονής στο σπίτι.