Γιατί όλοι ψάχνουν «άγλυκα» γλυκά;

Το γλυκό εξακολουθεί να έχει τη θέση του στη διατροφή μας, μόνο που όλο και συχνότερα ακούμε το ίδιο σχόλιο: «Ωραίο, αλλά πολύ γλυκό». Αναζητάμε σοκολάτες με λιγότερη ζάχαρη, επιδόρπια με πιο ήπια γεύση και γλυκά στα οποία μπορούμε να ξεχωρίσουμε τα υπόλοιπα υλικά, χωρίς να κυριαρχεί η γλυκύτητα.

Τα τελευταία χρόνια η βιομηχανία τροφίμων έδινε μια διαφορετική απάντηση σε όσους ήθελαν να περιορίσουν τη ζάχαρη. Αναψυκτικά χωρίς ζάχαρη, επιδόρπια με στέβια, μπισκότα με γλυκαντικά και δεκάδες προϊόντα με την ένδειξη «zero» υπόσχονταν την ίδια γλυκιά γεύση με λιγότερες ή καθόλου θερμίδες.

Όμως, σήμερα φαίνεται πως κάτι αλλάζει. Πολλοί παραγωγοί επιλέγουν να χρησιμοποιούν μικρότερες ποσότητες κανονικής ζάχαρης αντί να την αντικαθιστούν εξ ολοκλήρου με γλυκαντικά. Παράλληλα, νέες επιστημονικές μελέτες εξετάζουν τις επιδράσεις ορισμένων υποκατάστατων στον οργανισμό.

Μήπως, λοιπόν, αντί να αναζητάμε συνεχώς με τι θα αντικαταστήσουμε τη ζάχαρη, ήρθε η ώρα να συνηθίσουμε τη λιγότερο γλυκιά γεύση;

Επιστρέφει η κανονική ζάχαρη;

Στις προβλέψεις για τις διατροφικές τάσεις του 2026, το αμερικανικό Whole Foods Market συμπεριέλαβε την τάση «Sweet, But Make It Mindful» (γλυκές απολαύσεις με επίγνωση). Πρόκειται για μια στροφή προς άγλυκα προϊόντα με μικρότερη ποσότητα ζάχαρης ή με γλύκα από φυσικά συστατικά όπως είναι τα φρούτα. Αυτή η προσέγγιση εντοπίζεται κυρίως σε σοκολάτες, μαρμελάδες και επιδόρπια από παραγωγούς που επιλέγουν να διατηρήσουν την παραδοσιακή συνταγής τους, τη φήμη και την ποιότητά τους διατηρώντας την ίδια λίστα συστατικών αλλά με λιγότερη ζάχαρη.

Τον Ιούλιο του 2026, το Reuters παρουσίασε στοιχεία της αμερικανικής τράπεζας CoBank, σύμφωνα με τα οποία η ζήτηση ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο και ζαχαρότευτλα αυξήθηκε κατά 0,6% το πρώτο εξάμηνο της εμπορικής περιόδου 2025/26. Την ίδια περίοδο, οι παραδόσεις σιροπιού καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη μειώθηκαν κατά 3,5%.

Η ζάχαρη δεν είναι μόνο γλυκαντικό

Στη ζαχαροπλαστική η ζάχαρη δεν χρησιμοποιείται μόνο για τη γεύση. Συμβάλλει στην υφή, στο χρώμα, στη διατήρηση της υγρασίας και στη συντήρηση ορισμένων τροφίμων. Για παράδειγμα, επηρεάζει την υφή ενός κέικ, το πόσο τραγανό μπορεί να γίνει ένα μπισκότο και τη διάρκεια ζωής σε μία μαρμελάδα. Όταν αφαιρείται ή μειώνεται σημαντικά οι παραγωγοί πρέπει να αναπροσαρμόσουν τη συνταγή για να πετύχουν το ίδιο αποτέλεσμα. Εφόσον αφαιρείται ένα συστατικό από μία συνταγή προστίθονται άλλα συστατικά όπως φυτικά έλαια, άμυλα, σταθεροποιητές. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειάζονται και διαφορετικές μέθοδοι συντήρησης. Έτσι, ένα προϊόν με ένδειξη «χωρίς ζάχαρη» ενδεχομένως να έχει μεγαλύτερη λίστα συστατικών με επιπλέον πρόσθετα.

Τα γλυκαντικά δεν είναι όλα ίδια

Η ασπαρτάμη, η σουκραλόζη και οι γλυκοζίτες στεβιόλης προσφέρουν έντονη γλυκύτητα σε πολύ μικρές ποσότητες. Η ερυθριτόλη και η ξυλιτόλη ανήκουν στις πολυόλες, οι οποίες έχουν διαφορετικές ιδιότητες και μεταβολίζονται με διαφορετικό τρόπο.

Σουκραλόζη: Μας κάνει να πεινάμε περισσότερο;
Τον Μάρτιο του 2025, στο επιστημονικό περιοδικό Nature Metabolism, δημοσιεύτηκε μελέτη με 75 ενήλικες διαφορετικού σωματικού βάρους. Οι ερευνητές εξέτασαν πώς ανταποκρίνεται ο εγκέφαλος και πώς μεταβάλλεται το αίσθημα της πείνας μετά την κατανάλωση ροφημάτων με σουκραλόζη, κανονική ζάχαρη ή νερό. Διαπίστωσαν ότι, σε σύγκριση με τη ζάχαρη, η σουκραλόζη αύξησε τη δραστηριότητα σε περιοχή του εγκεφάλου, που σχετίζεται με τη ρύθμιση της όρεξης. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες ανέφεραν μεγαλύτερο αίσθημα πείνας.

Ερυθριτόλη και ξυλιτόλη: Τα ερωτήματα για την καρδιά
Η ερυθριτόλη και η ξυλιτόλη χρησιμοποιούνται σε αρκετά προϊόντα χωρίς ζάχαρη, από γλυκίσματα μέχρι τσίχλες. Τα τελευταία χρόνια, ορισμένες έρευνες έχουν εξετάσει την πιθανή σχέση τους με την πήξη του αίματος και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Σε μικρές μελέτες καταγράφηκε αυξημένη δραστηριότητα των αιμοπεταλίων μετά την κατανάλωσή τους, γεγονός που δημιούργησε ερωτήματα για πιθανή επίδραση στον σχηματισμό θρόμβων. Ωστόσο, ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε το 2025 στο Cardiovascular Research επισημαίνει ότι τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επιτρέπουν ακόμη οριστικά συμπεράσματα.

Υπάρχει και μια σημαντική λεπτομέρεια. Oι συγκεκριμένες ουσίες μπορούν να βρίσκονται φυσικά, σε μικρές ποσότητες σε ορισμένα φρούτα και λαχανικά, ενώ παράγεται και από τον οργανισμό του ανθρώπου ως ενδιάμεσο προϊόν του μεταβολισμού της γλυκόζης. Oι ποσότητες, βέβαια, που προσλαμβάνουμε μέσω τροφίμων στα οποία χρησιμοποιείται ως γλυκαντικό μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερες από εκείνες που παράγει φυσιολογικά ο οργανισμός.

Ασπαρτάμη και στέβια: Δεν είναι όλα τα ευρήματα αρνητικά
Η ασπαρτάμη βρίσκεται εδώ και δεκαετίες στο επίκεντρο της συζήτησης για την ασφάλεια των γλυκαντικών. Παρά τις ανησυχίες που έχουν διατυπωθεί, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι η κατανάλωσή της εντός των εγκεκριμένων ορίων προκαλεί τις μεταβολικές διαταραχές που συχνά της αποδίδονται. Συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε το 2025 στο Advances in Nutrition εξέτασε 100 πειράματα και κατέληξε ότι η ασπαρτάμη είχε μικρή ή μηδενική επίδραση στον μεταβολισμό της γλυκόζης. Οι ερευνητές, πάντως, αξιολόγησαν τη βεβαιότητα των διαθέσιμων στοιχείων ως πολύ χαμηλή.

Υπάρχουν όμως και έρευνες υπέρ των γλυκαντικών

Τον Οκτώβριο του 2025 δημοσιεύτηκαν στο Nature Metabolism αποτελέσματα της μελέτης SWEET, η οποία εξέτασε τη χρήση γλυκαντικών και ενισχυτικών γλυκύτητας στο πλαίσιο υγιεινής διατροφής σε ενήλικες με υπερβολικό βάρος ή παχυσαρκία. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η χρήση τους μπορούσε να βοηθήσει στη διατήρηση της απώλειας βάρους ενώ παρατηρήθηκαν και ευνοϊκές μεταβολές στο εντερικό μικροβίωμα.

Τι λέει ο ΠΟΥ και η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων

Το 2023, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) εξέδωσε σύσταση να μη χρησιμοποιούνται τα μη σακχαρούχα γλυκαντικά για τη μείωση του βάρους στον γενικό πληθυσμό. Η σύσταση βασίστηκε στην έλλειψη επαρκών στοιχείων για τα πραγματικά οφέλη στον έλεγχο του βάρους. Δεν αφορούσε άτομα με ήδη διαγνωσμένο διαβήτη και δεν αποτελούσε αξιολόγηση της τοξικότητας των επιμέρους γλυκαντικών.

Τον Φεβρουάριο του 2026, η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA) επιβεβαίωσε ότι η σουκραλόζη παραμένει ασφαλής για τις ήδη εγκεκριμένες χρήσεις της, όπως σε ορισμένα αναψυκτικά, γαλακτοκομικά προϊόντα και γλυκίσματα. Ωστόσο, δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει την ασφάλεια της επέκτασης της χρήσης της σε περισσότερα αρτοσκευάσματα. Η επιφύλαξη αφορά στην πιθανότητα σχηματισμού ανεπιθύμητων ενώσεων όταν η σουκραλόζη εκτίθεται για παρατεταμένο χρόνο σε υψηλές θερμοκρασίες, όπως συμβαίνει κατά το ψήσιμο. Η ίδια αβεβαιότητα αφορά και στη χρήση της σε σπιτικές παρασκευές που απαιτούν υψηλές θερμοκρασίες.

Είναι τελικά καλύτερη η επιλογή ζάχαρης;

Η απάντηση εξαρτάται από το προϊόν, την ποσότητα και τις ανάγκες του κάθε ανθρώπου. Ένα γλυκό με λιγότερη ζάχαρη μπορεί να είναι μια λογική επιλογή, αρκεί η συνολική κατανάλωση να παραμένει περιορισμένη. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι πάντοτε προτιμότερο από ένα αντίστοιχο προϊόν με γλυκαντικά.

Ένα γλυκό με μειωμένη (κοινή) ζάχαρη ίσως είναι μία λογική επιλογή στο πλαίσιο μίας ισορροπημένης διατροφής. Ωστόσο, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι προτιμότερο από ένα αντίστοιχο προϊόν με γλυκαντικά. Για παράδειγμα, κάποιος που πίνει καθημερινά μεγάλες ποσότητες αναψυκτικών με ζάχαρη μπορεί να περιορίσει σημαντικά την πρόσληψη σακχάρων επιλέγοντας μια εκδοχή χωρίς ζάχαρη. Αντίστοιχα, κάποιος άλλος μπορεί να προτιμήσει να μειώσει συνολικά την κατανάλωση γλυκών ροφημάτων.

Υπάρχει επίσης μια λεπτομέρεια που συχνά παραβλέπουμε. Το μέλι, το σιρόπι αγαύης και το σιρόπι σφενδάμου μπορεί να θεωρούνται φυσικές επιλογές, αλλά περιέχουν ελεύθερα σάκχαρα. Πιο απλά, δεν είναι εναλλακτικές επιλογές που μπορούμε να καταναλώνουμε χωρίς περιορισμό.

Μήπως έχουμε συνηθίσει να τρώμε υπερβολικά γλυκά τρόφιμα;

Προσπαθούμε να μειώσουμε τη ζάχαρη, διατηρώντας όμως την ίδια έντονη γλυκιά γεύση σε αναψυκτικά, γιαούρτια, δημητριακά, σνακ και επιδόρπια. Έτσι, πολλές φορές αλλάζει το συστατικό, αλλά όχι η διατροφική μας συνήθεια. Αντί, λοιπόν, να αναζητάμε κάθε φορά ένα υποκατάστατο της ζάχαρης για να μειώσουμε την κατανάλωση, μπορούμε απλώς να μειώσουμε τη γλυκύτητα στα τρόφιμα γενικότερα. Μπορούμε να βάζουμε λιγότερη ζάχαρη στον καφέ, να επιλέγουμε ένα γιαούρτι χωρίς πρόσθετα σάκχαρα ή ένα φτιάξουμε στο σπίτι ένα γλυκό μειώνοντας τη ζάχαρη στη συνταγή.